De VES waarschuwt voor ‘Dutch disease’. Het is de moeite waard om stil te staan bij wat hiermee bedoeld wordt en waarom we de waarschuwing serieus moeten nemen. Dutch disease is de term die gebruikt wordt om te beschrijven, hoe een economie zich erg eenzijdig ontwikkelt als gevolg van de snelle ontwikkelingen in één sector. In ons geval heeft de waarschuwing betrekking op olie en gas. De inkomsten uit die ene sector, trekken het grootste gedeelte van talent en kapitaal naar die sector toe. Andere sectoren kunnen het moeizaam bijbenen en de productie en export gaan omlaag. Een sterke lokale munt leidt ertoe dat alleen spelers in de bloeiende branche de salarissen en lokale uitgaven, zoals huisvesting, transport en zakelijke dienstverlening kunnen betalen. De salarissen voor strategische beroepen, zoals verpleging en politie, kunnen daardoor niet concurreren met die van de multinationals.
Een ander gevaar dat op de loer ligt, is de ‘resource curse’. Regeringen, vaak beheerst door politici die vatbaar zijn voor corruptie en voor dictatuur, voeren onverantwoord beleid. Zij kunnen populaire maatregelen nemen en hoeven letterlijk weinig verantwoording af te leggen. De inkomsten uit grondstoffen komen normaal binnen en de kiezer voelt zich geen betrokken belastingbetaler. Men stemt niet aan de hand van de portemonnee, maar aan de hand van onderbuikgevoelens. Een lichte daling in de grondstoffenprijs is voldoende om een land als Suriname weer te storten in het dal waarin wij vanaf 2015 terecht gekomen zijn. In het bijzonder als de denkwijze en de kopstukken die 2015 veroorzaakt hebben, hun handen stevig aan het roer van het schip van staat hebben.
Zonder uitzondering hebben alle partijen bij de verkiezingen van 2025, hoge uitgaven gepredikt als de oplossingen voor wat ons land teistert. Het publiek debat ging over investeringen in plaats van over bezuinigingen. Wij rekenen ons rijk, terwijl wij nog diep in de schulden zitten. Symboolpolitiek laat de harten sneller kloppen bij de simpelste gebaren van een nieuwe regering. Zoals Venezuela en talloze andere landen geleerd hebben, kun je nooit zoveel inkomsten genereren dat je het gat kunt dichten dat wanbestuur en corruptie veroorzaken. De vloek van grondstoffen komt in de vorm van desinteresse voor goed bestuur, gebrek aan aandacht voor belastingopbrengsten en beleid dat vooral gericht is op export. Woorden alleen zijn niet genoeg om ons te behoeden voor deze risico’s. De waarschuwingen van de VES zijn bedoeld om ons wakker te schudden, zodat we ons beter gaan verdiepen in de valkuilen die ons als land te wachten staan.
