Wanneer er iets misgaat in Suriname, duurt het meestal niet lang alvorens de vraag wordt opgeworpen: Wie is verantwoordelijk? De regering wijst te vaak naar de vorige regering. De overheid wijst naar de uitvoerende instantie. De instantie wijst naar personeelstekort. De werknemer wijst naar het management. De burger wijst vervolgens weer naar de overheid. Recentelijk nog het geval van de vergiftiging in de Saramaccarivier. En zo blijft het vingerwijzen. Wat ondertussen nauwelijks verandert, is het probleem zelf. Natuurlijk moet verantwoordelijkheid worden vastgesteld. Wie fouten maakt, moet daarover uitleg geven. Maar verantwoordelijkheid zoeken, mag geen excuus worden, om zelf niets te doen. Suriname heeft geen tekort aan mensen, die kunnen vertellen, waarom iets niet lukt. We hebben vooral behoefte aan mensen die zeggen, dit is het probleem, dit is mijn verantwoordelijkheid en dit ga ik eraan doen. Dat geldt voor de overheid, maar ook voor burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Een overheid kan niet alles oplossen. Burgers hebben ook verplichtingen. Ondernemers moeten zich aan regels houden. Werknemers moeten hun werk serieus nemen. Burgers moeten zich niet alleen laten horen wanneer een probleem hen persoonlijk raakt.

Het probleem is dat we verantwoordelijkheid vaak zien, als iets dat bij de ander hoort. De overheid wil betere dienstverlening en heeft daarvoor onder meer hervormingen en digitalisering, op de agenda staan.  Maar plannen krijgen pas betekenis, wanneer mensen binnen organisaties ze daadwerkelijk uitvoeren. En burgers kunnen op hun beurt gebruikmaken van bestaande meldpunten en digitale voorzieningen, wanneer dienstverlening niet goed verloopt. Vooruitgang ontstaat niet wanneer iedereen wacht totdat iemand anders begint. Misschien moeten we daarom minder vaak vragen: “Wie heeft dit veroorzaakt?”

En vaker vragen wat gedaan kan worden, om het probleem niet groter te maken. Dat betekent niet dat iedereen dezelfde verantwoordelijkheid draagt. Een minister heeft andere verantwoordelijkheden dan een burger. Een directeur heeft andere bevoegdheden dan een werknemer. Maar iedereen heeft ergens invloed. Een land verandert niet door wijzen. Een land verandert wanneer verantwoordelijkheid wordt waargenomen en geaccepteerd.