De klok tikt voor Suriname en ons bankverkeer. Het stroperige tempo waarop wij met anti-witwassen zijn omgegaan, houden we niet langer vol. Het doek zal vallen en een bureaucratisch betaalverkeer van ‘centrale bank tot centrale bank’ en ‘overheid tot overheid’ staat ons te wachten, waarbij ondernemerschap en dienstenverkeer, in een coma terecht zullen komen. Het is tijd om te stoppen met de naïviteit dat de belangen van alle partijen daarin gelijk liggen. Vrij handelsverkeer is goed voor de samenleving, goed voor ondernemerschap en goed voor de gewone Surinamer. Maar restrictief handelsverkeer is goed voor corruptie, goed voor machtsmisbruik en goed voor oligarchen die een markt reeds beheersen en domineren. Juist die laatste groep heeft nu al een afstand tot de rest. En hoewel zij in het begin van een blacklisting of greylisting net als de rest zullen inleveren, zullen zij in de twee tot drie jaar daarna, hun machine aanpassen, uitgroeien en de rijpe vruchten plukken, terwijl de rest van de markt afsterft. Tot de rest van de markt behoren helaas niet alleen de rotte appels en de kwade actoren door wier toedoen wij hier beland zijn. Het is niet alsof Medellin en Miami hun skyline in mindere mate gebouwd hebben in het kielzog van de Cocaïne Cowboys. Het is niet alsof Las Vegas en Macau, plezierparadijzen geworden zijn via de weg van compliance en herkomst-van-middelenformuliertjes. Er zijn harde noten gekraakt, terwijl politici en visionairs vanuit de tokotoko te biecht gingen bij de duiveltjes die op dat moment cash genereerden en de economie inpompten. De task force heeft een logisch plan op papier gezet. Maar het zijn niet de brave jongetjes en meisjes die ons door meer papierwerk van de afgrond zullen redden, maar de diep en bewust schuldigen die het licht kunnen zien van eigen voordeeltjes, in ruil voor een relatief korte periode van goed gedrag of minstens de schijn daarvan.

De werkelijke factor voor het slagen van de operaties zit in de tokotoko waar twee stinkende zwampen bij elkaar komen: politiek lobbywerk en achterkamertjes gesprekken met de parasieten van de onderwereld. Wat duidelijk gemaakt moet worden, is dat het klein denken en kortzichtig verdoemen van een gehele samenleving voor wat witwasvoordeeltjes, ook voor het onkruid van de samenleving niet goed is. Wanneer verdelging zowel de oogst als het onkruid vergiftigt, is er ook voor degenen die te kwader trouw zijn, minder te halen. Een bruisende open economie is ten slotte ook voor de slang een beter leefbare ecologie. Een carwash, tweedehandsautomarkt, cementmolen of hotelletje kan bij lange na niet in legitieme omloop brengen wat aanbestedingen, raffinaderijen, fabrieken en de aanwezigheid van een financiële trustindustrie in een internationaal vertrouwd bankdistrict kunnen doen. Ook voor degene met kwade bedoelingen. Maar daarvoor moet men lang genoeg aan de grote mensentafel plaats willen nemen, zodat er voor ons allemaal nog een land te bezeilen valt. November 2027 is daarom geen abstracte datum meer. Het is de laatste echte kans binnen het enhanced follow-up-traject van de CFATF om aan te tonen dat Suriname niet alleen regels op papier heeft, maar dat die regels werken. Jennifer van Dijk-Silos, voorzitter van de Presidentiële AML/CFT/ CPF-Taskforce, heeft dat onlangs helder gemaakt. Nieuwe wetten en procedures zijn noodzakelijk, maar onvoldoende. Er moeten controleerbare gegevens komen over toezicht, customer due diligence, UBO- en PEP-controles, sanctiescreening, meldingen, opsporing en vervolging. Beweringen moeten met statistieken, rapportages en praktijkgevallen worden gestaafd. Maar er moet vooral een onderbuikgevoel bij de overkoepelende organisaties in het buitenland ontstaan, dat wij het als land menen.

De Taskforce werkt langs twee sporen: Technical Compliance en Effectiveness. De interne deadline voor technische naleving staat op 1 februari 2027. Daarna moet de focus verschuiven naar aantoonbare werking, met 1 juli 2027 als streefdatum voor dat dossier. Alleen dan kan in november 2027 een beoordeling worden bereikt die het verscherpte traject beëindigt. Publieke en private instellingen moeten focal points aanwijzen. Tekortkomingen worden in kaart gebracht, niet verdoezeld. Validatie is bedoeld om tot een verdedigbaar nationaal beeld te komen, niet om hiaten weg te onderhandelen. Dit is geen luxe-exercitie. Correspondent banking, handelsfinanciering, investeringen en de toegang tot internationale betalingen hangen ervan af. Een systeem dat op papier klopt maar in de praktijk hapert, leidt tot isolatie. En isolatie treft niet alleen de rotte appels. Het treft de ondernemer die legitiem wil groeien, de werknemer die salaris wil ontvangen, de importeur die goederen wil inklaren. Het plan van de Taskforce is logisch. Het succes hangt echter daarnaast af van de bereidheid en het vingerspitsengevoel om in de rokerige achterkamertjes resultaten te halen bij de stelselmatige overtreders.  Klein denken en het verdoemen van een hele economie voor de misstappen van enkelen, is contraproductief. Een open, functionerende economie biedt meer ruimte voor legitieme welvaart én vermindert de relatieve aantrekkelijkheid van de schaduweconomie. Alleen wie bereid is lang genoeg aan de grote mensentafel te blijven zitten, houdt een land over waarmee nog wat te bezeilen valt.