De lancering van MapBiomas Suriname is zonder twijfel een belangrijke mijlpaal. Voor het eerst beschikt Suriname over een systematisch en gedetailleerd overzicht van hoe het landschap zich de afgelopen veertig jaar heeft ontwikkeld. Satellietbeelden brengen niet alleen veranderingen in kaart, maar leggen ook een ongemakkelijke realiteit bloot: terwijl Suriname zich internationaal presenteert als een van de meest beboste landen ter wereld, verandert het landschap langzaam maar zeker onder druk van economische activiteiten. De cijfers lijken op het eerste gezicht geruststellend. Suriname bestaat nog altijd voor meer dan 93 procent uit bos en het verlies van ongeveer 166.000 hectare bos, vertegenwoordigt circa één procent van het totale grondgebied. Vanuit een puur statistisch perspectief lijkt de schade beperkt. Maar achter percentages gaan vaak processen schuil die grote gevolgen kunnen hebben voor ecosystemen, gemeenschappen en toekomstige generaties.

De belangrijkste vraag die nauwelijks wordt gesteld, is waarom de exploitatie van onze bossen tot op heden niet op een werkelijk duurzame manier plaatsvindt. Een verlies van 166.000 hectare bos in veertig jaar betekent dat gemiddeld meer dan 4.000 hectare bos per jaar verdwijnt. Kan een dergelijk tempo nog worden omschreven als duurzaam bosbeheer?

Of spreken we in werkelijkheid over een vorm van geleidelijke kaalkap waarbij de economische belangen zwaarder wegen dan het behoud van onze natuurlijke rijkdommen? Duurzaam bosbeheer zou moeten betekenen dat bossen worden benut zonder dat het ecologische evenwicht wordt vernietigd en zonder dat toekomstige generaties met de gevolgen worden geconfronteerd. In de praktijk zien we dat gebieden na houtkap, vaak blijvend worden aangetast. De gevolgen reiken verder dan alleen het verlies van bomen. Bossen spelen een cruciale rol in het vasthouden van koolstof, het reguleren van regenval, het beschermen van biodiversiteit en het in stand houden van ecosystemen. Wanneer grote oppervlakten bos verdwijnen, heeft dat gevolgen voor planten- en diersoorten, de bodemkwaliteit en het klimaat.

Vooral de groei van mijnbouwactiviteiten verdient extra aandacht. Een toename van meer dan 850 procent sinds 1985 is geen kleine ontwikkeling. Het laat zien dat de economische druk op het binnenland aanzienlijk is toegenomen. Mijnbouw levert inkomsten, werkgelegenheid en economische kansen op, maar brengt ook risico’s met zich mee: ontbossing, vervuiling, aantasting van riviersystemen en conflicten over grondgebruik. De vraag die Suriname zich moet stellen is niet óf economische ontwikkeling nodig is, maar hoe deze ontwikkeling verantwoord kan plaatsvinden. Ook de uitbreiding van stedelijke gebieden, vooral in Paramaribo, Wanica en Para, toont aan, dat ruimtelijke planning steeds urgenter wordt. De groei van bebouwde gebieden zonder een duidelijke langetermijnvisie kan leiden tot problemen zoals verkeersdrukte, wateroverlast, verlies van landbouwgrond en verdere aantasting van natuurlijke gebieden. De waarde van MapBiomas Suriname ligt daarom niet alleen in de kaarten zelf, maar vooral in wat beleidsmakers ermee doen. Data hebben weinig betekenis als ze niet worden vertaald naar beleid en concrete maatregelen. Een overheid die beschikt over betrouwbare informatie, heeft ook de verantwoordelijkheid om vooruit te kijken en moeilijke keuzes te maken. Suriname staat aan de vooravond van grote economische veranderingen, vooral door de verwachte groei van de olie- en gassector. De druk op de beschikbare ruimte, de infrastructuur en de natuurlijke hulpbronnen zal waarschijnlijk verder toenemen. Juist daarom is het noodzakelijk dat ontwikkeling niet alleen wordt gemeten in economische groei, maar ook in de bescherming van onze natuurlijke rijkdommen. De informatie van MapBiomas is voor Suriname een wake-up call, maar de vraag is nu of de verantwoordelijke instanties bereid zijn om in te grijpen. Het feit dat Suriname nog steeds een enorm bosareaal bezit, mag geen reden zijn voor zelfgenoegzaamheid. Het moet juist een reden zijn om veel strenger toe te zien op het gebruik van natuurlijke hulpbronnen. De komende veertig jaar zullen bepalen of Suriname bekend blijft als een van de groenste landen ter wereld of als een land dat zijn natuurlijke kapitaal stap voor stap heeft opgebruikt. De kaarten zijn beschikbaar. De cijfers liegen niet.

Suriname wordt vaak gepresenteerd als een van de groenste landen ter wereld. Met ruim 93 procent van het grondgebied, bedekt met bos, lijkt er op het eerste gezicht weinig reden tot zorg. Maar achter dat indrukwekkende percentage schuilt de realiteit die we niet uit het oog mogen verliezen. In veertig jaar tijd is ongeveer 166.000 hectare bos verdwenen. Dit kwam laatst naar de voren bij de presentatie van MapBiomas. Dit wordt soms afgedaan als ‘slechts’ één procent van het totale bosareaal. Maar 166.000 hectare is allesbehalve weinig. Het gaat om een enorm stuk natuur dat niet van de ene op de andere dag terug komt. Elke hectare bos die verdwijnt, betekent verlies van biodiversiteit, leefgebied van dieren, opslag van co₂ en natuurlijke bescherming van waterbronnen. De cijfers laten bovendien zien, waar de grootste druk vandaan komt. Het  areaal voor mijnbouw is sinds 1985 met meer dan 850 procent toegenomen. Natuurlijk heeft Suriname behoefte aan economische ontwikkeling. De mijnbouw, of het nou legaal of illegaal is, levert banen en inkomsten op. Maar economische groei mag geen vrijbrief zijn voor ongebreidelde ontbossing, zeker niet wanneer die illegaal plaatsvindt. Illegale kaalkap moet daarom veel harder worden aangepakt. Indien een bedrijf en personen zonder vergunning bos kappen, zouden die niet alleen strafrechtelijk vervolgd moeten worden, maar ook verplicht moeten worden, het beschadigde gebied te herstellen. Herbebossing mag geen vrijblijvende belofte zijn, maar een wettelijke verplichting. Wie winst haalt uit het kappen van bomen, moet ook de verantwoordelijkheid dragen voor het herstel ervan. Het nieuwe MapBiomas-platform geeft Suriname eindelijk de mogelijkheid om veranderingen in landgebruik, nauwkeurig te volgen. Dat is een belangrijke stap vooruit. Maar een betrouwbare database alleen beschermt geen enkele boom, de kaarten moeten leiden tot concrete handhaving, duidelijke keuzes en politieke daadkracht. Anders blijven het slechts mooie cijfers op een scherm. En juist is dit het moment om duidelijke grenzen te trekken. Elke hectare illegaal gekapt bos die zonder gevolgen verdwijnt, schept het precedent dat de volgende overtreding, ook wel zal worden gedoogd. Op die manier verliezen we langzaam maar zeker een van onze grootste nationale rijkdommen. Suriname heeft nog steeds een uitzonderlijk groot bosareaal. De beste manier om onze bossen te beschermen, is niet door te verwijzen naar de 93 procent die nog overeind staat, maar door alles in het werk te stellen, te voorkomen dat de resterende bomen hetzelfde lot ondergaan.