De illegale goudwinning langs de grens tussen Suriname en Frans-Guyana dreigt uit te groeien tot een ernstige milieu- en gezondheidscrisis. Franse autoriteiten spreken van een ‘tikkende tijdbom’ en roepen Suriname opnieuw op, het in 2021 ondertekende grensprotocol met Frans-Guyana te ratificeren, zodat beide landen gezamenlijk de illegale mijnbouw kunnen aanpakken.

Tijdens een persreis, georganiseerd door het Mining Activity Observatory (OAM) in Frans-Guyana, kreeg persbureau AFP vanuit een helikopter zicht op de omvang van de illegale goudwinning aan de Surinaamse zijde van de Marowijnerivier. Vanuit de lucht waren grote kraters en zwaar aangetaste gebieden zichtbaar, veroorzaakt door illegale mijnactiviteiten. Volgens Wayana-activiste Jupta Itoewaki zijn de gevolgen voor de volksgezondheid zorgwekkend. Zij stelt dat het kwikgehalte in het gebied 8.469 keer hoger ligt dan de norm van de Wereldgezondheidsorgani-satie (WHO), terwijl de arseenconcentratie 4.623 keer boven de toegestane grens uitkomt. Daardoor worden bewoners dagelijks blootgesteld aan schadelijke stoffen via drinkwater en voedsel.

Itoewaki roept de Surinaamse autoriteiten op, dringend onderzoek te doen naar de vervuiling.

Volgens haar is ratificatie van het grensprotocol weliswaar noodzakelijk, maar onvoldoende om het probleem op te lossen. “Ratificatie is een eerste stap, geen oplossing. Zonder erkenning van onze landrechten, zal er niets veranderen aan de kwaliteit van het water”, aldus de activiste.

Uit onderzoek van het OAM blijkt dat Surinaamse, Frans-Guyanese en Braziliaanse goudzoekers illegaal opereren in het grensgebied. Daarbij wordt kwik gebruikt om goud te winnen, waardoor bodem en rivieren ernstig worden vervuild. In Frans-Guyana mogen erkende mijnbedrijven, zoals SIAL, uitsluitend werken volgens de strenge Franse milieuregels en zonder gebruik van kwik.

De Franse ambassadeur in Suriname, Nicolas de Bouillane de Lacoste, spreekt van een “alarmerende verslechtering” van de toestand van de Marowijnerivier. Volgens hem kan het grensprotocol zorgen voor de noodzakelijke juridische basis om de illegale goudwinning gezamenlijk aan te pakken. “Een grensovereenkomst alleen zal de illegale goudwinning niet stoppen, maar biedt wel de rechtszekerheid die nodig is om samen effectief op te treden”, zei de ambassadeur tegenover AFP.

Frankrijk heeft inmiddels ongeveer 500 militairen ingezet voor operaties op land, op het water en vanuit de lucht om de illegale mijnbouw te bestrijden. Volgens defensieattaché luitenant-kolonel Emmanuel Rigault wordt die aanpak bemoeilijkt doordat de grens tussen beide landen nog altijd niet officieel is afgebakend. Hierdoor is vaak onduidelijk onder welke jurisdictie eilanden in de Marowijnerivier vallen, waardoor illegale goudzoekers eenvoudig aan vervolging kunnen ontsnappen.

De Bouillane de Lacoste waarschuwt dat de strijd tegen de illegale goudwinning dreigt uit te lopen op een verloren gevecht, als er geen gezamenlijke maatregelen worden genomen. Hij wijst erop dat de vervuiling niet alleen de biodiversiteit van de rivier aantast, maar ook de gezondheid van de bewoners langs de rivier en de ontwikkeling van kinderen ernstig kan schaden.

De minister van Buitenlandse Zaken, Internationale Handel en Internationale Samenwerking van Suriname, Melvin Bouva, verklaarde eerder deze maand dat de regering voornemens is het grensprotocol met Frans-Guyana alsnog te ratificeren. Een concrete datum daarvoor is nog niet bekendgemaakt.

Bron: AFP.