De historische binnenstad van Paramaribo staat nu officieel vermeld op de website van UNESCO als Werelderf-goed in Gevaar (World Heritage in Danger). Daarmee is de beslissing van het Werelderfgoedcomité, die eerder deze maand tijdens de 48e zitting werd genomen, formeel verwerkt in het internationale register van de VN-organisatie. Bij de werelderfgoedsite van Paramaribo staat nu vermeld: ‘List of World Heritage in Danger – 2026 – Present’.

De opname op deze lijst betekent niet dat Paramaribo zijn status als Wereld-erfgoed heeft verloren. Wel is het een duidelijk signaal van de UNESCO dat de uitzonderlijke universele waarde van de historische binnenstad ernstig wordt bedreigd en dat er dringend maatregelen nodig zijn, om verdere aantasting te voorkomen. De historische binnenstad van Paramaribo werd in 2002 opgenomen op de Werelderfgoedlijst vanwege haar unieke historische en architectonische betekenis. Volgens de UNESCO is Paramaribo een uitzonderlijk voorbeeld van een voormalige Nederlandse koloniale stad uit de 17e en 18e eeuw, waar Europese bouwstijlen op bijzondere wijze zijn samengegaan met lokale bouwtechnieken, materialen en invloeden uit de Creoolse cultuur.

Het oorspronkelijke stratenpatroon uit de koloniale periode is grotendeels behouden gebleven en vormt samen met de karakteristieke houten monumenten, een cultureel landschap dat nergens anders in Zuid-Amerika voorkomt.

De UNESCO kent de historische binnenstad twee belangrijke werelderfgoedcriteria toe. Enerzijds is Paramaribo een uitzonderlijk voorbeeld van de samensmelting van Europese architectuur met inheemse Zuid-Amerikaanse bouwmaterialen en ambachtelijke technieken. Anderzijds weerspiegelt de stad het historische contact tussen de Nederlandse koloniale cultuur en de oorspronkelijke bevolkingsgroepen en de natuurlijke omgeving van Zuid-Amerika tijdens de kolonisatie van de 16e en 17e eeuw.

Tot de meest beeldbepalende monumenten behoren Fort Zeelandia, het Presidentieel Paleis, de Palmentuin, het ministerie van Financiën, de Hervormde Kerk en de uit hout opgetrokken Sint-Petrus en Paulus Kathedrale Basiliek. Deze gebouwen vormen samen met de brede lanen, historische woonhuizen en open pleinen, het karakteristieke stadsbeeld waarvoor Paramaribo wereldwijd erkenning geniet. Volgens de UNESCO bleef de historische structuur van de binnenstad jarenlang grotendeels intact. Doordat omvangrijke infrastructurele ingrepen uitbleven en hoogbouw in het centrum werd voorkomen, behield de stad haar oorspronkelijke karakter. Echter, de organisatie stelt vast dat de integriteit van het werelderfgoed de afgelopen jaren aanzienlijk is aangetast. In haar beschrijving wijst de UNESCO onder meer op veranderingen rond het Onafhankelijkheidsplein, waar de oorspronkelijke groene inrichting plaats heeft gemaakt voor een grotendeels verhard plein. Ook wordt gewaarschuwd voor ontwikkelingen aan de Waterkant. Hoewel dergelijke projecten economisch kansen kunnen bieden, kunnen zij volgens de UNESCO, ernstige schade toebrengen aan de zogenoemde Outstanding Universal Value van het werelderfgoed als zij niet zorgvuldig worden ontworpen en uitgevoerd.

Daarnaast noemt de UNESCO meerdere risico’s die de historische binnenstad bedreigen. De vele monumentale houten gebouwen zijn bijzonder kwetsbaar voor brand. Ook achterstallig onderhoud, verval van historische panden, beperkte financiële middelen en onvoldoende handhaving van bestaande beschermingsmaatregelen vormen een blijvend gevaar voor het behoud van het erfgoed.

Voor de bescherming van de binnenstad beschikt Suriname over de Monumentenwet en aanvullende regelgeving, die voorziet in beschermde historische zones en een speciale deskundigencommissie die bouwplannen binnen het werelderfgoedgebied beoordeelt. Ook werd een beheerplan opgesteld en kreeg de Stichting Gebouwd Erfgoed Suriname (SGES) de verantwoordelijkheid voor het beheer van de historische binnenstad. De UNESCO merkt echter op dat deze organisatie onvoldoende is toegerust om haar taken volledig uit te voeren en pleit voor meer wettelijke bevoegdheden, personeel en financiële ondersteuning.

Ook de Stichting Stadsherstel Paramaribo levert volgens de UNESCO, een belangrijke bijdrage aan het behoud van de historische binnenstad door vervallen monumentale panden aan te kopen, te restaureren en opnieuw een bestemming te geven.

Met de officiële vermelding op de UNESCO-website is nu ook internationaal zichtbaar dat de historische binnenstad van Paramaribo behoort tot de werelderfgoederen die extra bescherming behoeven. Op de pagina van Paramaribo staat onder het kopje: ‘List of World Heritage in Danger’ expliciet vermeld, dat de plaatsing geldt vanaf 2026 en nog altijd van kracht is. De opname op de lijst brengt geen automatische sancties met zich mee, maar vergroot wel de internationale aandacht voor de staat van het erfgoed. De organisaties die zich inzetten voor het behoud van historisch erfgoed, verwachten van Suriname dat het corrigerende maatregelen neemt om de bedreigingen weg te nemen en de uitzonderlijke universele waarde van de historische binnenstad voor toekomstige generaties veilig te stellen.

Bron: UNESCO World Heritage Centre.