Virussen bevinden zich volgens dokter Wim Bakker, op de grens tussen leven en dood, omdat zij zich niet zelfstandig zelf kunnen vermenigvuldigen, zoals normale levende cellen dat doen. Dat zei Bakker in een vraaggesprek over virussen, medische informatie en de impact van sociale media op de gezondheidszorg.

Volgens Bakker vermenigvuldigen normale levende cellen zich door deling, terwijl een virus daarvoor volledig afhankelijk is van een levende gastheercel. “Een virus kan op zichzelf niets doen. Het heeft geen metabolisme. Het bevat slechts een kleine hoeveelheid genetisch materiaal met instructies voor het maken van onderdelen van het virus”, aldus Bakker.

Wanneer een virus een levende cel binnendringt, wordt volgens hem, het metabolisme van die cel overgenomen om nieuwe virusonderdelen, te produceren. “Die onderdelen zoeken elkaar als het ware vanzelf op en vormen opnieuw een nieuw virus.” Bakker stelde dat wetenschappers daarom nog steeds discussiëren, over de vraag of een virus werkelijk als een levend wezen moet worden beschouwd, of eerder als een informatiedrager. Hij vergeleek een virus met een cd die zonder computer, niets kan doen. “Een virus bevat informatie, maar die informatie kan alleen via een levende cel worden omgezet in de productie van een bepaalde structuur.”

De arts waarschuwde verder voor de gevaren van foutieve medische informatie, die zich via sociale media sneller verspreidt dan wetenschappelijke kennis. Volgens hem is wetenschappelijke informatie vaak moeilijk uit te leggen, omdat zij ingewikkelde terminologie bevat, terwijl populaire misinformatie eenvoudig geproduceerd en verspreid kan worden. “Wetenschappelijke informatie verliest het vaak van populaire misinformatie”, aldus Bakker.

Hij wees erop dat het groeiende wantrouwen tegenover instituten en wetenschap ertoe leidt, dat steeds meer mensen twijfelen aan vaccinaties en andere medische behandelingen. Daardoor keren bepaalde ziekten terug die eerder grotendeels onder controle waren. Bakker noemde onder meer mazelen als voorbeeld van een ziekte die opnieuw opduikt doordat ouders hun kinderen niet laten vaccineren. “De meeste kinderen overleven het, maar sommige kinderen overlijden eraan. Het blijft schadelijk voor de volksgezondheid.”

Tegelijkertijd erkende Bakker, dat sociale media ook positieve effecten hebben. Volgens hem hebben mensen tegenwoordig veel meer toegang tot medische informatie dan vroeger. “Mensen komen nu naar de poli, nadat zij zelf informatie hebben opgezocht. Medische kennis is niet langer opgesloten binnen een kleine groep.” Wel benadrukte hij, dat de overvloed aan informatie, ook voor verwarring zorgt. “Mensen zien door de bomen het bos niet meer.”

Volgens Bakker is de rol van artsen daarom veranderd. “Wij zijn niet langer de monopolistische eigenaars van medische kennis. Wij moeten mensen nu helpen hun weg te vinden, in het doolhof van informatie.” Hij stelde dat artsen, sociale media actief moeten volgen om te begrijpen, welke informatie patiënten lezen en geloven.

Bakker noemde verder verschillende virussen en infectieziekten waarvoor Suriname alert moet blijven, waaronder Covid-19, influenza, hiv en hepatitis B. Vooral hepatitis B vormt volgens hem, al jaren een belangrijk probleem binnen bepaalde bevolkingsgroepen in Suriname. Hij benadrukte dat vaccinatie tegen hepatitis B, essentieel blijft, om verdere verspreiding en ernstige complicaties zoals leverkanker te voorkomen.

Tot slot riep Bakker burgers op, kritisch om te gaan met informatie op internet en vooral betrouwbare bronnen te raadplegen, zoals universiteiten, internationale gezondheidsorganisaties en officiële overheden. “Geloof niet zomaar filmpjes van influencers of mooie verhalen op sociale media. Kijk altijd naar de bron van de informatie”, aldus Bakker.