Suriname wordt de laatste maanden geconfronteerd met een verontrustende toename van gewelddadige berovingen, waarbij enkele doden zijn gevallen. Slachtoffers worden onder bedreiging van messen en vuurwapens beroofd van geld, sieraden en andere waardevolle bezittingen. Daders opereren alleen of in groepen, te voet of met behulp van bromfietsen en auto’s, en lijken zich weinig aan te trekken van plaats, tijdstip of omstanders. Deze ontwikkeling vraagt om meer dan incidentele politiecontroles of geruststellende verklaringen. Zij vereist een fundamenteel andere aanpak van criminaliteitsbestrijding. Opvallend is dat sommige daders lijken te beschikken over voorkennis van hun slachtoffers. Hoe weten zij wie over geld of waardevolle sieraden beschikt en waar deze personen zich bevinden? Worden slachtoffers geobserveerd? Verstrekken derden informatie? Of zijn er mogelijk informatielekken binnen organisaties of overheidsdiensten? Dit zijn geen beschuldigingen, maar serieuze onderzoeksvragen. De politie moet niet alleen de uitvoerders opsporen, maar ook de netwerken achter de voorbereiding en informatievoorziening blootleggen. Anders blijft de bestrijding oppervlakkig.

Waar blijft de samenwerking met Defensie?

Wanneer criminelen zich steeds beter organiseren, kan de overheid niet blijven vasthouden aan een aanpak die onvoldoende resultaat oplevert. Waarom wordt niet intensiever samengewerkt met het ministerie van Defensie? Het Nationaal Leger beschikt over personeel, logistieke middelen en organisatorische capaciteit die kunnen bijdragen aan de nationale veiligheid. Dat betekent niet dat militairen politietaken moeten overnemen. Opsporing en vervolging blijven verantwoordelijkheden van de politie en het Openbaar Ministerie. Binnen duidelijke wettelijke kaders kunnen gezamenlijke patrouilles, mobiele controleposten en strategische controles op belangrijke uitvalswegen de bewegingsvrijheid van criminelen beperken. Het doel moet zijn de pakkans te vergroten en te voorkomen dat de overheid voortdurend achter de feiten aanloopt.

Haal kennis en ervaring uit Nederland

Suriname hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden. Waarom wordt er onvoldoende gebruikgemaakt van de expertise van voormalige Nederlandse politiefunctionarissen? Nederland beschikt over oud-politiemensen met jarenlange ervaring op het gebied van recherchewerk, georganiseerde criminaliteit, informatieanalyse en opsporing. Hun kennis kan op vrijwillige of projectmatige basis worden ingezet voor opleidingen, begeleiding van rechercheteams en de modernisering van opsporingsmethoden. Het gaat niet om dure buitenlandse adviseurs of nieuwe bureaucratie, maar om praktische kennisoverdracht. Het uiteindelijke doel moet zijn dat het Surinaamse politiekorps deze deskundigheid zelfstandig kan toepassen. Internationale samenwerking is geen teken van onvermogen, maar van bestuurlijke wijsheid.

Versterk ook het Openbaar Ministerie

Een professionele politieorganisatie kan niet functioneren zonder een sterk Openbaar Ministerie. Suriname kampt met een structureel tekort aan officieren van justitie. Dat vergroot de werkdruk en belemmert de voortgang en effectieve vervolging van complexe strafzaken. Waarom wordt ook hier niet gekeken naar samenwerking met voormalige Nederlandse officieren van justitie? Hun ervaring kan bijdragen aan de opleiding en begeleiding van Surinaamse juristen, onder meer op het gebied van georganiseerde criminaliteit, witwassen, corruptie en financieel-economische misdrijven. Uiteraard moeten de onafhankelijkheid en wettelijke bevoegdheden van het Surinaamse Openbaar Ministerie volledig worden gerespecteerd. Het gaat om ondersteuning en kennisoverdracht, niet om het overnemen van verantwoordelijkheden. Een tekort aan deskundigheid mag geen structurele belemmering vormen voor de vervolging van criminelen.

Investeer in kennis, niet alleen in rangen

Meer manschappen en voertuigen zijn niet voldoende. Suriname moet investeren in moderne opsporingstechnieken, digitale recherche, informatieanalyse, communicatievaardigheden en mensenrechten.

Daarbij moet ook de organisatiecultuur veranderen. Rangen en aanspreektitels mogen nooit belangrijker zijn dan deskundigheid, integriteit en verantwoordelijkheid. Een rang geeft iemand een positie, maar maakt hem of haar niet automatisch deskundig. Leidinggevenden moeten openstaan voor kritiek en medewerkers moeten elkaar op basis van vakkennis kunnen aanspreken. Het is tijd om af te rekenen met een cultuur waarin hiërarchie soms zwaarder weegt dan professionaliteit.

Een veranderende samenleving vraagt om vooruitziend beleid

Suriname staat aan de vooravond van belangrijke economische ontwikkelingen. De groei van economische activiteiten zal ook de behoefte aan buitenlandse werknemers en deskundigen vergroten. Dat biedt kansen, maar brengt nieuwe veiligheidsvraagstukken met zich mee. Een groeiende economie zonder een goed functionerend veiligheidsapparaat is kwetsbaar. Investeerders, werknemers, ondernemers en burgers moeten erop kunnen vertrouwen dat hun veiligheid wordt beschermd. De overheid moet vooruitkijken en niet wachten totdat de criminaliteit verder escaleert.

De burger mag niet aan zijn lot worden overgelaten

De overheid heeft de wettelijke en maatschappelijke verantwoordelijkheid om de veiligheid van haar burgers te waarborgen. Mensen moeten zich vrij kunnen bewegen zonder voortdurend angst te hebben voor gewelddadige berovingen.

Het is tijd dat de ministers van Justitie en Veiligheid en Defensie met een concreet en uitvoerbaar veiligheidsplan komen. De versterking van het Openbaar Ministerie moet daarin een centrale plaats krijgen. Suriname heeft behoefte aan een samenhangende aanpak waarin politie, Defensie en Openbaar Ministerie, ieder vanuit hun eigen wettelijke verantwoordelijkheid, bijdragen aan een veiligere samenleving.

Het land heeft geen behoefte aan instituties die blijven vasthouden aan verouderde werkwijzen en hiërarchische verhoudingen. Het heeft behoefte aan moderne, deskundige en integere organisaties die begrijpen dat de criminaliteit van vandaag niet met de werkwijze van gisteren kan worden bestreden. Professionaliteit is belangrijker dan prestige. Kennis is krachtiger dan een rangbenaming. Veiligheid is geen gunst die de overheid aan haar burgers verleent, maar een verantwoordelijkheid die zij moet waarmaken. De vraag is niet of Suriname zich deze hervormingen kan veroorloven. De vraag is of het land het zich nog kan veroorloven om langer te wachten.

R.A. Boldewijn, LLB