Een bedrag van USD 1.693.800 wordt ge-noemd in een memorandum of understanding (MoU) tussen Braganza Marketing Group en mennonieten uit Belize over een constructie waarbij de aandelen van Agriculture New Surland N.V. zouden worden overgenomen. Aan die onderneming zouden de rechten op ongeveer 9.410 hectare grond worden gekoppeld. Uit het document, gedateerd 27 november 2025, blijkt dat al USD 250.000 zou zijn overgemaakt naar de rekening van Braganza. De financiële afspraken dateren daarmee van vóór de overeenkomst die Braganza op 13 januari 2026 met het ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij (LVV) sloot. De vraag wie uiteindelijk geld ontvangt voor de rechten op duizenden hectaren Surinaamse staatsgrond, is daarmee nadrukkelijk op tafel komen te liggen. Star-nieuws publiceerde op 19 september 2026 over het MoU dat door milieuactivist John Goedschalk aan de redactie was verstrekt. Volgens het document zouden de mennonieten 100 procent van de aandelen van Agri-culture New Surland N.V. overnemen. De totale financiële verplichting bedraagt USD 1.693.800. Naast de reeds genoemde USD 250.000 zou een tweede betaling van USD 596.900 volgen. Vervolgens zouden binnen een periode van twee jaar nog twee termijnen van elk USD 423.450 worden voldaan. Alle betalingen zouden volgens het document aan Braganza Marketing Group N.V. worden gedaan. De tijdlijn van de afspraken maakt de zaak extra opmerkelijk. Het MoU werd op 27 november 2025 opgesteld en ondertekend. Op 13 januari 2026 volgde een overeenkomst tussen LVV en Braganza, waarbij de Staat eigenaar bleef van het betrokken staatsareaal en Braganza een functioneel, niet-overdraagbaar gebruiksrecht kreeg. Voor overdracht aan derden was voorafgaande schriftelijke toestemming van LVV vereist. Daarmee rijst de vraag hoe de constructie die in november 2025 met de mennonieten werd afgesproken, zich verhoudt tot de voorwaarden die de Staat bijna twee maanden later aan Braganza oplegde. Was er op dat moment al toestemming voor de voorgenomen aandelenoverdracht en de daaraan gekoppelde rechten op het terrein? En zo ja, door welke instantie is die verleend? Ook de verschillende bedragen die in de afgelopen periode naar voren zijn gebracht, vragen om opheldering. Peter Petersen, een vertegenwoordiger van de mennonieten uit Belize, verklaarde tijdens een bezoek van parlementariërs en journalisten aan het gebied tegenover STVS op 17 september 2026 dat USD 150 per hectare wordt betaald. Bij een areaal van ruim 9.000 hectare zou dat neerkomen op ongeveer USD 1,35 miljoen. Het bedrag uit het MoU komt, rekenkundig verdeeld over 9.410 hectare, neer op ongeveer USD 180 per hectare. Het MoU noemt dit echter niet als een afzonderlijke hectareprijs. Mongabay berichtte al in april 2026 over de financiële afspraken en meldde eveneens dat de mennonieten USD 250.000 aan Braganza hadden overgemaakt, als onderdeel van een betalingsregeling van in totaal ongeveer USD 1,69 miljoen. Het internationale milieunieuwsplatform kreeg eveneens inzage in het MoU.
Daarmee waren de financiële afspraken al maanden vóór de publicatie van Starnieuws onderwerp van internationale berichtgeving. Braganza-directeur Lionel Blokland heeft tegenover Starnieuws ontkend dat zijn bedrijf landbouwgrond aan de mennonieten verkoopt. In een schriftelijke verklaring van 18 september 2026 bevestigde hij wel dat er afzonderlijke afspraken en raamovereenkomsten met de mennonieten bestaan over de uitvoering van landbouwprojecten.
Volgens hem hebben die betrekking op onder meer investeringen, arbeidskrachten, management, kennis en ervaring. Over de concrete financiële verplichtingen wilde hij geen bedragen bekendmaken. Het MoU bevat echter wel degelijk concrete bedragen en betalingstermijnen en vermeldt Braganza als ontvanger van de betalingen. Dat maakt de uitleg van het bedrijf niet zonder meer onjuist, omdat een aandelenoverdracht juridisch niet hetzelfde is als een rechtstreekse verkoop van grond. Maar wanneer de overname van aandelen wordt gekoppeld aan rechten op duizenden hectaren staatsgrond, mag worden verwacht dat de betrokken partijen uitleggen wat er precies wordt overgedragen en welke financiële tegenprestatie daartegenover staat. De overheid heeft tot dusver eveneens afstand gehouden van een rechtstreekse overeenkomst met de mennonieten. Minister Mike Noersalim verklaarde op 1 september 2026 tegenover de Communicatiedienst Suriname (CDS) dat LVV geen afzonderlijke overeenkomst met de mennonitische groepen heeft gesloten. De afspraken zouden met Braganza zijn gemaakt, als Surinaams bedrijf dat landbouwactiviteiten wil ontwikkelen voor onder meer de productie van soja en maïs. Die verklaring roept echter een volgende vraag op. Als de Staat afspraken maakt met Braganza en dat bedrijf vervolgens financiële overeenkomsten sluit met buitenlandse landbouwgroepen, in hoeverre houdt de overheid dan toezicht op de volledige constructie?
De Staat kan zich niet uitsluitend beroepen op het ontbreken van een rechtstreeks contract met de mennonieten wanneer de feitelijke uitvoering van het project wel degelijk met hun betrokkenheid plaatsvindt. Daarbij moet ook duidelijk worden of de aandelenoverdracht van Agriculture New Surland daadwerkelijk heeft plaatsgevonden, of de resterende betalingen zijn uitgevoerd en of de benodigde schriftelijke toestemming voor eventuele overdracht of gebruik door derden is verleend. Starnieuws heeft uitdrukkelijk aangegeven niet te kunnen vaststellen of alle bepalingen uit het MoU daadwerkelijk en ongewijzigd zijn uitgevoerd. Het genoemde bedrag mag dus niet zonder meer worden gepresenteerd als een volledig ontvangen betaling. Ook de rechten van inheemse en tribale gemeenschappen en de mogelijke gevolgen voor het milieu mogen niet ondergeschikt worden gemaakt aan de economische ambities. Het gaat om omvangrijke arealen grond, waarbij niet alleen de landbouwkundige bestemming, maar ook de juridische status, bestaande rechten en vereiste vergunningen zorgvuldig moeten worden beoordeeld.
De komst van buitenlandse landbouwers kan kansen bieden voor de ontwikkeling van de sector. Maar investeringen en beloofde werkgelegenheid mogen geen reden zijn om onduidelijke financiële en juridische constructies te accepteren. Wanneer bijna USD 1,7 miljoen wordt gekoppeld aan rechten op 9.410 hectare grond, moet voor de samenleving inzichtelijk zijn wie betaalt, wie ontvangt, wat precies wordt overgedragen en welke voordelen de Staat en de omliggende gemeenschappen daaruit halen. De kern van de kwestie is niet uitsluitend hoeveel de mennonieten betalen. Het gaat vooral om de vraag op welke grondslag een particuliere onderneming financiële afspraken kan maken over rechten op omvangrijke stukken staatsgrond en in hoeverre de overheid daarvoor vooraf toestemming heeft verleend. Surinaamse staatsgrond is geen privébezit van bestuurders, bedrijven of tussenpersonen. Wie namens de Staat grond beschikbaar stelt, moet kunnen verantwoorden welke afspraken daarmee worden gemaakt. Bij een constructie van USD 1.693.800 en ruim 9.410 hectare is volledige openheid geen gunst aan de samenleving, maar een noodzakelijke voorwaarde voor behoorlijk bestuur.
Bronnen: Starnieuws, Mongabay en STVS
