Duizenden studenten en andere demonstranten zijn woensdag in Rio de Janeiro de straat opgegaan om te protesteren tegen de presidentskandidatuur van Flávio Bolsonaro. De senator plaatste zich na de eerste verkiezingsronde voor de tweede ronde, waarin hij het opneemt tegen de zittende president Luiz Inácio Lula da Silva.

De demonstranten liepen door het centrum van Rio met spandoeken en borden waarop onder meer stond: ‘Nooit meer Bolsonaro’, ‘Nee tegen de vader, nee tegen de zoon’ en ‘Nooit meer dictatuur’. De actie werd voornamelijk door studenten georganiseerd. Zij verzetten zich tegen de politieke invloed van de familie Bolsonaro en de groei van rechts in Brazilië. Volgens de officiële uitslag van het Braziliaanse kiestribunaal, het Tribunal Superior Eleitoral (TSE), behaalde Flávio Bolsonaro in de eerste ronde 47,03 procent van de geldige stemmen. Dat komt neer op ruim 56,1 miljoen stemmen. Lula kreeg 45,16 procent, bijna 53,9 miljoen stemmen. Omdat geen van beide kandidaten meer dan de helft van de geldige stemmen behaalde, wordt op 25 oktober een tweede ronde gehouden.

De politieke achtergrond van Flávio speelt een belangrijke rol in de campagne. Hij heeft de steun van zijn vader, voormalig president Jair Bolsonaro, en heeft zich uitgesproken voor maatregelen die gevolgen kunnen hebben voor de veroordeling van zijn vader en anderen die betrokken waren bij de gebeurtenissen na de verkiezingen van 2022.

Jair Bolsonaro werd veroordeeld tot 27 jaar gevangenisstraf vanwege zijn rol bij een poging om de machtsoverdracht na zijn verkiezingsnederlaag te ondermijnen, op 8 januari 2023 bestormden zijn aanhangers overheidsgebouwen in Brasília. Bolsonaro heeft de beschuldigingen tegen hem verworpen en zijn politieke beweging heeft de veroordeling bekritiseerd.

Flávio heeft aangegeven te willen werken aan amnestie voor zijn vader en anderen die zijn veroordeeld vanwege de rellen en pogingen om de verkiezingsuitslag van 2022, terug te draaien. Dat standpunt zorgt voor kritiek bij zijn politieke tegenstanders.

Onder de demonstranten waren veel jongeren die zich zorgen maken over de mogelijke gevolgen van een nieuwe Bolsonaro-regering voor minderheden en burgerrechten.

De 25-jarige Alice Carneiro, werkzaam in de scheepvaart, zei dat zij vooral uit bezorgdheid deelnam aan de demonstratie. “Ik ben hier omdat ik in de democratie geloof. Omdat ik bang ben”, zei ze. Ze vreest onder meer voor de positie van haar transgender echtgenote bij een conservatiever beleid. Ook de 19-jarige Emmanuel Araujo, die zich voorbereidt op toelatingsexamens voor de universiteit, sprak zijn zorgen uit over de politieke ontwikkelingen. Volgens hem is de groei van het bolsonarisme en extreemrechts in Brazilië zorgwekkend. Voor veel demonstranten gaat de tweede verkiezingsronde dan ook niet alleen over economie en sociale vraagstukken, maar ook over de toekomst van de democratische instituties in Brazilië.

Terwijl in Rio werd gedemonstreerd, was Flávio Bolsonaro in Brasília bezig zijn politieke steun verder uit te breiden. Hij sprak met verschillende partijen en parlementariërs over de tweede ronde.Een dag eerder kreeg hij de steun van voormalig gouverneur Ronaldo Caiado, die in de eerste ronde 2,18 procent van de stemmen behaalde.

Flávio wijst daarnaast op de veranderde machtsverhoudingen in het Congres. Volgens hem biedt de verkiezing van meer rechtse parlementariërs ruimte om onder meer grondwetswijzigingen na te streven.

Ook op economisch gebied heeft hij nieuwe plannen gepresenteerd. Zo wil hij verschillende onderdelen van de belastinghervormingen van de regering-Lula opnieuw bekijken. Het gaat onder meer om het nieuwe btw-systeem, belastingen op financiële transacties en de belasting op de export van ruwe olie. Ook Lula heeft zijn campagne aangepast na de uitslag van de eerste ronde. Zijn campagneteam richt zich sterker op jongeren, vrouwen en kiezers die niet naar de stembus zijn gegaan. Volgens Reuters brachten ruim 33 miljoen kiesgerechtigden in de eerste ronde geen stem uit. Deze groep kan in de tweede ronde een belangrijke rol spelen. Hoewel Flávio Bolsonaro momenteel ruim 2,2 miljoen stemmen meer heeft dan Lula, heeft hij geen meerderheid. Ook de kiezers van de kandidaten die in de eerste ronde zijn uitgeschakeld, kunnen daardoor bepalend worden voor de uiteindelijke uitslag.

De tweede ronde van de Braziliaanse presidentsverkiezingen vindt plaats op zondag 25 oktober. De verkiezing draait daarmee niet alleen om de toekomstige economische en sociale koers van Brazilië, maar ook om de politieke erfenis van Jair Bolsonaro, de toekomst van het bolsonarisme en de positie van de democratische instituties in het land.