De discussie over de stijgende kosten binnen de Surinaamse gezondheidszorg draait niet alleen om hoeveel geld wordt uitgegeven, maar vooral om de vraag of beschikbare middelen op de meest effectieve manier worden ingezet. Volgens een analyse over de medicatievoorziening in Suriname, kan een strategischer geneesmiddelenbeleid jaarlijks miljoenen besparen en tegelijkertijd de gezondheid van een groter deel van de bevolking verbeteren.

De Vereniging van Economisten in Suriname (VES) stelde recent dat een beperkte groep actoren binnen onder meer de medicatievoorziening, cardiovasculaire zorg en nierdialysezorg, een onevenredig groot deel van de beschikbare zorgmiddelen gebruikt. De financiële ramingen en conclusies van de VES zijn nog niet onafhankelijk bevestigd. Ook wordt een reactie verwacht van betrokken zorgaanbieders, beroepsgroepen, verzekeraars en overheidsinstanties.

Vier ziektegroepen veroorzaken grootste deel sterfte

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) wordt ongeveer 75 procent van alle sterfte in Suriname veroorzaakt door vier grote ziektegroepen: hart- en vaatziekten, diabetes, kanker en chronische longaandoeningen. Deze aandoeningen zorgen niet alleen voor vroegtijdige sterfte, maar ook voor hoge kosten door ziekenhuisopnames, arbeidsuitval, invaliditeit en langdurig medicijngebruik. Een effectief gezondheidsbeleid zou daarom volgens deskundigen  prioriteit moeten geven aan betrouwbare en betaalbare toegang tot geneesmiddelen voor deze chronische aandoeningen.

Niet elk medicijn levert dezelfde gezondheidswinst op

Een belangrijk uitgangspunt binnen de gezondheidseconomie is dat niet elke behandeling dezelfde maatschappelijke waarde heeft. Een relatief goedkoop medicijn dat door honderdduizenden mensen wordt gebruikt, kan uiteindelijk meer gezondheidswinst opleveren dan een zeer dure behandeling voor een kleine groep patiënten. Zo kunnen betaalbare geneesmiddelen tegen hoge bloeddruk, diabetes en verhoogd cholesterol ernstige complicaties voorkomen, zoals beroertes, hartinfarcten, nierfalen, blindheid en amputaties. Voorbeelden van kosteneffectieve geneesmiddelen zijn bloeddrukverlagers zoals ACE-remmers, ARB’s en calciumantagonisten, cholesterolverlagers zoals atorvastatine en rosuvastatine, bloedverdunners en diabetesmedicatie zoals metformine.

Nieuwe medicijnen bieden extra kansen

Naast bestaande generieke medicijnen zijn de afgelopen jaren nieuwe geneesmiddelengroepen beschikbaar gekomen, waaronder SGLT2-remmers zoals empagliflozine en dapagliflozine en GLP-1-receptoragonisten zoals semaglutide en tirzepatide. Deze middelen werden oorspronkelijk ontwikkeld voor diabetes, maar internationale onderzoeken hebben aangetoond dat zij ook het risico op hartfalen, nierfalen, hartinfarcten en beroertes kunnen verminderen. Volgens de analyse betekent dit dat investeringen in dergelijke behandelingen mogelijk meer gezondheidswinst kunnen opleveren dan veel andere afzonderlijke medische interventies.

Centrale inkoop kan miljoenen besparen

Een belangrijke hervorming die wordt genoemd, is de invoering van centrale nationale inkoop van geneesmiddelen. Internationale ervaringen laten zien dat gecentraliseerde aanbesteding kan zorgen voor lagere prijzen, betere kwaliteitscontrole en minder verspilling. Bij een jaarlijks geneesmiddelenbudget van bijvoorbeeld USD 60 miljoen zouden volgens internationale schattingen besparingen tussen 10 en 25 procent mogelijk zijn. Dat zou neerkomen op een potentiële besparing van USD 6 tot 15 miljoen per jaar. Daarnaast kan een herziening van de nationale essentiële geneesmiddelenlijst bijdragen aan efficiëntere besteding van middelen. Daarbij kan aansluiting worden gezocht bij de WHO Essential Medicines List, met nadruk op medicijnen tegen onder meer hoge bloeddruk, diabetes, COPD, astma en kanker.

Preventie blijft goedkoopste behandeling

Naast medicatiebeleid speelt preventie een belangrijke rol. Programma’s gericht op gezonde voeding, beweging, bestrijding van obesitas, stoppen met roken en vroegtijdige opsporing van diabetes en hoge bloeddruk kunnen volgens internationale onderzoeken een grote bijdrage leveren aan het verminderen van zorgkosten. Voorkomen van ziekte blijft immers goedkoper dan het behandelen van ernstige complicaties.

Mogelijke besparing tot USD 20 miljoen per jaar

Exacte berekeningen voor Suriname zijn moeilijk te maken, omdat openbare nationale datasets over geneesmiddelenuitgaven en gezondheidsresultaten ontbreken. Op basis van internationale ervaringen wordt echter geschat dat een combinatie van hervormingen in inkoop, voorschrijfbeleid, preventie en controle op verspilling op termijn een jaarlijkse besparing van ongeveer USD 10 tot 20 miljoen zou kunnen opleveren. Deze bedragen zijn indicatief.

Van crisisbeheer naar strategisch gezondheidsbeleid

De discussie over zorgkosten zou volgens de analyse, niet alleen moeten gaan over financiële tekorten of afzonderlijke incidenten, maar over een langetermijnvisie. Wanneer het grootste deel van de sterfte wordt veroorzaakt door chronische aandoeningen zoals hart- en vaatziekten en diabetes, moeten medicatiebeleid, preventie en geïntegreerde zorg zich vooral daarop richten. Een transparant geneesmiddelenbeleid, gebaseerd op medische resultaten, kosteneffectiviteit en onafhankelijke eva-luatie, kan volgens deskundigen uiteindelijk leiden tot meer gezondheidswinst én een duurzamer zorgsysteem.

Bron: VES-Inzicht, mei 2026