Zowel EBS- als SWM-abonnees zijn dit jaar opgeschrikt door ongebruikelijk hoge rekeningen, die soms een veelvoud bedragen van wat in voorgaande maanden werd gefactureerd. Dit gebeurt, terwijl er geen tariefverhoging is aangekondigd in de tussenliggende periode. In gebieden waar de waterdruk te wensen overlaat en de opvang van regenwater soms de enige uitkomst is, worden rekeningen die in de duizenden SRD’s belopen, zonder pardon doorbelast. Abonnees die schriftelijk om een herberekening of om bewijs van werkelijk verbruik vragen, krijgen vaak nauwelijks een reactie, waardoor de onzekerheid en frustratie groeien.
Tot overmaat van ramp vervangen beide organisaties meters zonder voorafgaande kennisgeving. In sommige gevallen betreft het meters die onleesbaar of ontoegankelijk zijn voor de abonnees zelf, in andere gevallen gaat het om oude of eerder gebruikte meters. Bij de facturatie wordt daar geen rekening mee gehouden, waardoor fouten of onduidelijkheden in de rekeningen nauwelijks gecorrigeerd worden. Het verkrijgen van een rectificatie of correctie vereist herhaalde inspanningen, persoonlijke gesprekken en veel geduld van de abonnees. Voor velen is dit proces ontmoedigend en leidt het tot een gevoel van machteloosheid.
Het verschil in machtsverhoudingen tussen de staatsbedrijven en de afnemers is hierbij duidelijk merkbaar. Beide organisaties maken gebruik van hun marktmacht op een manier die de positie van de consument verder verzwakt. Tegelijkertijd lopen zij achter met hun wettelijke rapportageplicht en brengen zij met hun gebrekkige dienstverlening, schade toe aan abonnees en hun apparatuur, die niet tijdig of volledig wordt vergoed. De leiding en het beleid van deze bedrijven zijn bovendien sterk politiek gekleurd, een situatie die geen enkel privébedrijf zou tolereren. Bij de EBS is daarnaast sprake van aangiften en van schendingen van internationale normen voor vakbescherming, wat het wanbeheer verder onderstreept.
Het probleem beperkt zich niet tot de EBS en SWM. Ook Telesur laat zien, dat consumenten structureel geconfronteerd worden met stijgende rekeningen. Zo neemt bijvoorbeeld de maandelijkse internetfactuur vaak elke maand met enkele SRD’s toe, zonder dat daar een duidelijke verklaring voor wordt gegeven. Dit soort kleine, maar terugkerende verhogingen wekt bij de burger het gevoel dat hij structureel te veel betaalt voor essentiële diensten.
Tegen deze achtergrond ondermijnen de torenhoge rekeningen het al kwetsbare vertrouwen van de burger in deze staatsbedrijven, juist in een tijd waarin het verlies aan koopkracht huishoudens extra kwetsbaar maakt. Het is niet langer een kwestie van het corrigeren van incidentele fouten; het gaat om een systemisch probleem dat fundamentele hervorming vereist. Zelfs als de nieuwe regering andere plannen of een nieuwe visie heeft, zijn deze nog nauwelijks merkbaar in de dagelijkse praktijk, waar de afhankelijke abonnees blijven worstelen met een ondoorzichtig en klantonvriendelijk systeem.
Het is hoog tijd dat er niet alleen aandacht is voor beleidsvoorstellen op papier, maar dat deze ook daadwerkelijk worden vertaald naar transparante processen, duidelijke communicatie en een eerlijke behandeling van de consument. Tot die tijd blijven de staatsbedrijven een bron van frustratie en wantrouwen, terwijl de burger de prijs betaalt voor de gevolgen van inefficiëntie, politieke beïnvloeding en gebrekkig toezicht.
