De juristerij juristereert erop los over attribueren, delegeren en mandateren van bevoegdheden als het gaat om de ‘Chief of Staff’ functie, die hen zo bestuursrechtelijk ongemakkelijk maakt. En ja, voor de juristen moeten zelfs de partijdigste paarsen zwijgen of toegeven: dit was een juridische uitglijder, weliswaar, tot dusver zonder slachtoffers of nadeel voor de staat Suriname.
De historische en politieke context van de functie is echter internationaal ook vloeiender en veel minder formeel dan men doet voorkomen. In de Verenigde Staten bijvoorbeeld, ontstond de rol van een poortwachter naar de president toe, eerst als een ‘adviseur’, zoals we die reeds lang in Suriname kennen. Ook daar is de rol niet in de grondwet verankerd of omschreven. Tijdens het presidentschap van Eisenhower kwam de functie in zwang. Het is geen toeval, dat Eisenhower de rol overnam van een soortgelijke functie in de militaire organisatie, waar hij tijdens de Tweede Wereldoorlog leiding aan gaf. Zijn vicepresident die later zelf president werd, Richard Nixon, voelde zich thuis in die structuur met een poortwachter en waakhond, die zelfs als aanvalshond behoorlijk zijn tanden liet zijn. De bezieling en loyaliteit van die Chief of Staff, Haldeman, werd een cruciaal onderdeel van wat later tot het Watergate schandaal leidde. De tegenpool van Nixon, democraat Jimmy Carter, beloofde een campagne lang, geen Chief of Staff te zullen benoemen, om voor zijn team en voor het volk, makkelijker te benaderen te zijn. Na twee en een half jaar, zag hij hiervan af.
De rol heeft in het Britse en Australische politiek stelsel, een rol die ook niet bij wet vastgelegd of van bevoegdheden voorzien is en die wat anders ingevuld wordt dan in de Verenigde Staten. Als afgeleide van het parlementair stelsel, is de Chief of Staff veel meer een tussenschakel tussen het kabinet als geheel en het parlement als geheel.
In alle gevallen heeft de Chief of Staff taken die in Suriname kunnen bijdragen aan effectiever bestuur. Er is reeds besproken, dat de Chief of Staff de poortwachter is, die de toegang tot en tijd van de president bewaakt. De Chief of Staff heeft een adviesrol en coördineert vaak adviezen, tot op een punt dat de besluiten die de president neemt, geordend en gestructureerd aan haar voorgelegd worden. Hij selecteert uit de meest dringende informatie, datgene wat de president grondig tot zich moet nemen. Hij werkt aan de hand van haar wensen aan de communicatieboodschap, van speeches, tot campagnes. Hij probeert tussen de staatsmachten, te bemiddelen en te coördineren, om haar werk te vergemakkelijken en haar doelen te realiseren.
Binnen die context is het belangrijk om in te schatten, of personeelsbesluiten die niet voorbij de rang van hoofdambtenaar gaan, wel de tijd en aandacht van de regeringsleider in persoon, vereisen. Ga na, dat dit in een stelsel met meer dan vijftigduizend ambtenaren op iedere werkdag, tientallen documenten kan betreffen. Houd er rekening mee dat de twee alternatieven, van ondertekenen zonder de inhoud te lezen of van het vervaardigen van een stempel, die de handtekening vervangt, ook geen van allen, de bedoeling zijn geweest van de wetgever, toen de Personeelswet tot stand kwam. Juristen moeten meenemen dat het ambtenarenapparaat onder president Simons niet het ambtenarenapparaat is dat het onder premier Emanuels was, toen in 1962 deze wet tot stand kwam. Niet qua omvang, niet qua verantwoordelijkheden en niet qua aantal spookambtenaren, accommodaties, politieke benoemingen en nepotisme.
De eerste ambtenaar die ontevreden is over de schorsing of ontslag, zal de handtekening onder aan diens beschikking, goed controleren en als daar ‘Akiemboto’ staat, de eerste testcase beginnen in te dienen, waarna het aan de rechterlijke macht ligt, dit chapiter te beslechten.
Waar de bevoegdheden een Gordiaanse knoop zijn, is de salariëring dat zeker niet. Daar gaat het om een regelrechte uitglijder en om een gevaarlijk precedent. Zonder een wettelijke basis en zonder een FISO-inschaling, hebben we te maken met de zuivere willekeur van de president.
Herhaling en wildgroei liggen op de loer. Als het niet onder deze president misgaat, dan wel zeker onder de volgende. Haar coalitiepartners en partijgenoten staan niet bepaald bekend om spaarzaamheid, als het gaat om de staatskas. De felle en kordate reactie naar de pers toe, geven ook aan dat Akiemboto zich in zijn executieve rol, veel meer thuis voelt dan in de parlementaire rol, waar hij voor verkozen wordt. ‘All hail the Chief’ klinkt hem goed in de oren en als vertrouweling van de president, met de juiste leeftijd en de juiste afkomst, zal hij als kroonprins bij het opvouwen en wegzetten van de sjerp en de ambtsketen, af en toe dromen van een voorproefje.
