Dr. Ruben del Prado wil dat De Nationale Assemblée (DNA) de nationaliteitswet integraal herziet en afstamming als objectief uitgangspunt hanteert. Volgens hem moet iedere persoon die aan dezelfde wettelijke voorwaarden voldoet, gelijke aanspraak kunnen maken op het Surinaams staatsburgerschap. Hij waarschuwt dat uitzonderingsregelingen voor specifieke groepen, zoals Surinaamse internationals, geen structurele oplossing bieden voor de bredere diaspora.

In een verklaring van woensdag 11 november stelt Del Prado dat nationaliteit niet afhankelijk mag zijn van sportieve prestaties, economische betekenis, maatschappelijke positie of politieke voorkeur. Hij verwijst daarbij naar de wetswijziging van september 2026, die volgens hem onvoldoende tegemoetkomt aan de vraag hoe Suriname de nationaliteitskwestie voor de wereldwijde diaspora duurzaam moet regelen.

Del Prado pleit voor toepassing van het beginsel jus sanguinis, waarbij aantoonbare afstamming de wettelijke basis vormt voor het verkrijgen of vaststellen van de nationaliteit. DNA zou volgens hem nauwkeurig moeten vastleggen welke afstammingslijnen en generaties onder de regeling vallen, welke bewijsstukken vereist zijn en hoe voormalige Surinamers en hun nakomelingen worden behandeld.

Ook moet duidelijk worden bepaald of betrokkenen de nationaliteit van rechtswege verkrijgen of een wettelijk afdwingbare aanspraak krijgen. Een ministeriële voordracht of persoonlijke aanwijzing door de president zou volgens Del Prado geen rol mogen spelen bij de vaststelling van een nationaliteitsrecht dat al op grond van de wet bestaat.

Zes stappen voor uitvoering

Voor de uitvoering stelt hij een systeem met zes stappen voor: registratie, identiteitscontrole, juridische verificatie van de afstamming, controle op fraude en relevante antecedenten, een tijdige en schrif-telijk gemotiveerde beslissing en uiteindelijk inschrijving in een officieel register. Daarbij moeten bezwaar en beroep daadwerkelijk mogelijk zijn.

De controles moeten volgens hem voor iedereen gelijk zijn, ongeacht maatschappelijke positie of beroep. Een spoedprocedure kan volgens het voorstel wel leiden tot een snellere behandeling, maar mag geen groter recht opleveren. Ook de bestaande PSA-status zou een ondersteunende rol kunnen vervullen, zonder de enige toegang tot de nationaliteit te worden.

Waarschuwing voor verlies buitenlandse nationaliteit

Een ander aandachtspunt is de mogelijke impact van een Surinaamse nationaliteits-regeling op personen die al een buitenlandse nationaliteit bezitten. Del Prado wijst erop dat een Surinaamse wettelijke constructie waarbij nationaliteit van rechtswege wordt vastgesteld, niet automatisch garandeert dat betrokkenen bijvoorbeeld hun Nederlandse nationaliteit behouden. Nederland beoordeelt de gevolgen namelijk volgens de eigen Rijkswet op het Nederlanderschap.

Hij vindt daarom dat voorafgaand onafhankelijk juridisch onderzoek noodzakelijk is, evenals bilateraal overleg waar dat nodig blijkt. Ook de gevolgen voor personen met andere buitenlandse nationaliteiten moeten worden onderzocht. Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen herstel van historische fouten, vaststelling van een bestaande nationaliteit en het verkrijgen van een nieuwe nationaliteit.

Duidelijke taakverdeling

In het voorgestelde model krijgt DNA de verantwoordelijkheid voor het vaststellen van rechten, voorwaarden en rechtswaarborgen. De regering zou uitsluitend uitvoeringsregels mogen vaststellen binnen de wettelijke kaders. Een bevoegde instantie moet de documenten en afstamming controleren en de juridische vaststelling registreren, terwijl de onafhankelijke rechtspraak de rechtsbescherming waarborgt.

Daarnaast pleit Del Prado voor een permanent en professioneel functionerend Diaspora Directoraat met een duidelijk wettelijk mandaat. Dit directoraat zou moeten zorgen voor voorlichting, begeleiding, ondersteuning bij registratie en internationale coördinatie.

Hij benadrukt verder dat nationaliteit, kiesrecht en aanspraken op sociale voorzieningen afzonderlijk en met inachtneming van de grondwettelijke kaders moeten worden geregeld. Daarbij moeten ook de belangen van personen die in Suriname wonen worden meegewogen.

Del Prado roept DNA op om niet langer met afzonderlijke uitzonderingen te werken, maar met een integrale herziening van de nationaliteitswet te beginnen. Ook vraagt hij aandacht voor de resterende rechtsgevolgen van de nationaliteitsrechtelijke scheiding rond de onafhankelijkheid in 1975. Volgens hem moet eerst een juridisch deugdelijke wet worden vastgesteld, waarna de juridische toetsing, uitvoeringsregels, registratie en voorlichting kunnen volgen. Zijn centrale boodschap is dat de wet moet bepalen wie Surinamer is en dat de overheid die wet vervolgens op iedereen op dezelfde wijze moet toepassen.