De wereld staat voor vier grote uitdagingen die bepalend kunnen zijn voor de toekomst van internationale samenwerking: oorlog en vrede, ongelijkheid, klimaatverandering en kunstmatige intelligentie (AI). Dat stelde VN-secretaris-generaal António Guterres dinsdag tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Vooral de snelle ontwikkeling van AI en de gevolgen van klimaatverandering vragen volgens hem om internationale afspraken en gezamenlijke actie. Guterres waarschuwde dat kunstmatige intelligentie zich sneller ontwikkelt dan de regels die nodig zijn om de technologie verantwoord te gebruiken. Macht komt volgens hem steeds meer terecht bij partijen die beschikken over grote hoeveelheden data, rekenkracht en ge-avanceerde algoritmen. “Het gevaar is niet de technologie. Het gevaar is technologie zonder verantwoordelijkheid”, stelde de VN-chef. Hij pleitte voor een internationaal raamwerk om de risico’s van AI te beheersen, in-clusief onafhankelijk toezicht. Beslissingen over leven en dood mogen volgens hem nooit volledig aan machines worden overgelaten. Ook waarschuwde hij voor autonome wapens die zelfstandig kunnen bepalen wie wordt aangevallen. “Dodelijke robots mogen geen plaats hebben in onze toekomst”, aldus Guterres.
Ook de klimaatcrisis behoort volgens hem tot de grootste uitdaging waarmee de wereld wordt geconfronteerd. Guterres omschreef klimaatverandering als een ernstige machtsongelijkheid tussen generaties. De wereld dreigt volgens hem vrijwel zeker de grens van 1,5 graden Celsius opwarming te overschrijden. Hij riep vervuilende bedrijven en landen op meer verantwoordelijkheid te nemen en pleitte voor een verdrievoudiging van de financiering voor klimaatadaptatie in ontwikkelingslanden. Vooral kwetsbare landen worden volgens hem zwaar getroffen door klimaatverandering, terwijl zij historisch gezien relatief weinig hebben bijgedragen aan de uitstoot. Naast klimaat en AI wees Guterres op de groeiende wereldwijde ongelijkheid. Ondanks de toenemende mondiale rijkdom hebben miljarden mensen nog steeds onvoldoende toegang tot voedsel, schoon water, onderwijs en gezondheidszorg. Hij drong aan op snellere schuldverlichting en hervormingen van het internationale financiële systeem. Ook oorlog en vrede blijven belangrijke zorgen. Guterres verwees naar conflicten in onder meer het Midden-Oosten, Oekraïne, Sudan en Myan-mar. Wapenstilstanden hebben volgens hem nog onvoldoende geleid tot duurzame vrede en burgers blijven de zwaarste gevolgen dragen. De VN-chef herhaalde daarnaast zijn oproep tot hervorming van de Veiligheids-raad. Het ontbreken van een permanent Afri-kaans lid noemde hij “onrechtvaardig en niet te verdedigen”, gezien de huidige internationale machtsverhoudingen. Met ongeveer honderd dagen te gaan tot het einde van zijn termijn benadrukte Guterres dat verdere wereldwijde verdeeldheid niet onvermijdelijk is. Volgens hem is juist meer internationale samenwerking nodig om de gezamenlijke problemen aan te pakken. Hij wees tot slot op vooruitgang binnen de VN op het gebied van gendergelijkheid. Voor het eerst heeft de organisatie volgens Guterres volledige gendergelijkheid bereikt binnen de hoogste leiding, het hoofdkantoorpersoneel en de professionele functies.
