Suriname verliest steeds meer grip op de openbare veiligheid. Gewapende berovingen, steekpartijen en roofmoorden volgen elkaar op, terwijl de regering blijft verklaren dat criminaliteitsbestrijding de hoogste prioriteit heeft. Minister van Justitie en Veiligheid Harish Monorath kondigt verscherpt optreden aan, maar waar blijft de zichtbare daadkracht? Zolang de overheid niet kan aantonen dat zij criminaliteit effectief voorkomt, daders opspoort en criminele netwerken ontmantelt, blijven deze toezeggingen weinig meer dan politieke beloften. De kloof tussen het aangekondigde beleid en de dagelijkse veiligheidsrealiteit voedt het gevoel dat de staat de controle verliest.

Tijdens een interview op Radio ABC verklaarde Monorath dat er voorheen dagelijks twee tot acht berovingen plaatsvonden en dat dit aantal in de laatste twee maanden van het jaar sterk toeneemt. De gewelddadige roofoverval op twee ondernemers op vrijdag 6 november bij de kruising van de Wilhelminastraat en de David Simonstraat, waarbij een Chinese ondernemer om het leven kwam, illustreert de ernst van de situatie. In het on-derzoek is inmiddels één verdachte aangehouden. Op basis van de informatie die daarna werd verzameld, kwamen vijf an-dere personen als verdachten in beeld. De recherche beschikt over hun namen en foto’s en heeft aangekondigd opsporingsberichten uit te brengen als zij niet op korte termijn worden aangehouden. De zaak vraagt niet alleen om een voortvarende afronding van het onderzoek, maar ook om aandacht voor de criminele netwerken achter dergelijke gewelddadige berovingen.

Andere incidenten bevestigen dat het probleem zich niet tot afzonderlijke locaties beperkt. In Latour werden vier personen door vier met messen gewapende rovers overvallen. Twee slachtoffers liepen steekverwondingen op en moesten naar het ziekenhuis worden vervoerd. Vier gouden halskettingen werden buitgemaakt. Bij een werkplaats in de omgeving van Kwat-ta-Toevlucht werd de eigenaar volgens berichten op sociale media door twee mannen op een bromfiets onder bedreiging van een vuurwapen beroofd.

Maandag drongen twee gewapende mannen bovendien OS Welgelegen aan de Kasabastraat binnen. In het kantoor werden het schoolhoofd en het onderhoofd beroofd. Het schoolhoofd werd onder schot gehouden, waarbij een vuurwapen te-gen haar hoofd werd geplaatst. Haar ketting werd weggerukt. Het onderhoofd raakte een tas met persoonlijke bezittingen, geld en een autosleutel kwijt. De daders vluchtten op een zwarte Dayang in de richting van de Kwattaweg. Dat criminelen zelfs een school binnendringen en schoolleiders bedreigen, onderstreept dat ook onderwijsinstellingen niet buiten het bereik van gewelddadige criminaliteit blijven.

De regering moet daarom inzicht geven in de ontwikkeling van de gewelddadige criminaliteit, de geografische spreiding van berovingen en de beschikbare politiecapaciteit. Zonder betrouwbare cijfers en periodieke rapportage kan niet worden vastgesteld of maatregelen effect hebben. Ook het parlement moet over voldoende informatie beschikken om het veiligheidsbeleid te kunnen controleren.

Monorath maakte bekend dat de politie sinds dit weekend 25 extra voertuigen kan inzetten, waaronder acht van Staatsolie en twee van Grassalco. Tegelijkertijd erkent hij dat het Korps Politie Suriname kampt met een personeelstekort en dat agenten te veel overuren maken. Op 16 november wordt een nieuwe groep politieagenten verwacht. Extra voertuigen vergroten de mobiliteit, maar zijn geen vervanging voor voldoende personeel. De regering moet duidelijk maken hoeveel agenten daadwerkelijk inzetbaar zijn, hoe de voertuigen worden verdeeld en waar extra surveillance noodzakelijk is. Daarnaast zijn investeringen nodig in recherchecapaciteit, forensisch onderzoek en snelle interventie. Een politieorganisatie die hoofdzakelijk achteraf reageert, kan haar preventieve taak onvoldoende vervullen.

De discussie over de aanpak mag evenmin ontaarden in een keuze tussen hard optreden en rechtsbescherming. De vergelijking met El Salvador onder president Nayib Bukele laat zien dat een grootschalige aanpak van bendecriminaliteit gepaard kan gaan met een sterke daling van het geregistreerde aantal moorden, maar ook met ernstige kritiek op willekeurige arrestaties en mensenrechtenschendingen. Voor Suriname ligt de uitdaging in het versterken van de handhaving zonder de rechtsstaat uit te hollen. Effectiviteit vereist politieke prioriteit, operationele capaciteit en consequente uitvoering, niet het buiten werking stellen van wettelijke waarborgen.

Op sociale media worden onder meer een verbod op getinte autoruiten, zwaarder bewapende politie-eenheden en verruiming van het recht op zelfverdediging voorgesteld. Zulke ideeën weerspiegelen het gebrek aan vertrouwen in de bestaande aanpak, maar vormen geen vervanging voor een samenhangend veiligheidsbeleid. Dat moet bestaan uit gerichte patrouilles in risicogebieden, een betere informatie-uitwisseling tussen politie en justitie, de bestrijding van illegaal vuurwapenbezit en criminele netwerken en een voortvarende vervolging van verdachten. Periodieke rapportage over aanhoudingen, vervolgingen, opgeloste zaken en criminaliteitscijfers moet de voortgang toetsbaar maken.

Op 10 en 11 november ontving Suriname ministers van Justitie en Politie uit andere CARICOM-landen voor overleg over regionale veiligheid. Samenwerking tegen georganiseerde criminaliteit, wapensmokkel en grensoverschrijdende netwerken is noodzakelijk, maar moet concrete operationele afspraken opleveren. De nationale aanpak kan niet afhankelijk worden gemaakt van regionale samenwerking. Ook het door de VHP voorgestelde debat in De Nationale Assemblee biedt een gelegenheid om de regering ter verantwoording te roepen over haar beleidskeuzes en uitvoering.

De verantwoordelijkheid voor de openbare veiligheid ligt bij de regering en kan niet worden verschoven naar burgers die worden opgeroepen de politie te ondersteunen. Het vertrouwen in de staat wordt niet hersteld met aankondigingen, maar met zichtbare en meetbare resultaten. Criminaliteitsbestrijding moet daarom worden afgemeten aan de mate waarin misdrijven worden voorkomen, daders worden opgespoord en criminele netwerken worden ontmanteld. Zolang die resultaten uitblijven, blijft de kloof tussen politieke beloften en de dagelijkse veiligheidsrealiteit bestaan. Daarmee krijgt het gevoel van anarchie steeds meer ruimte.