De aanwezigheid van het vogelgriepvirus bij pluimvee in Suriname vraagt om waakzaamheid, transparantie en een doortastende aanpak. Hoewel bij de tot en met 19 oktober onderzochte personen geen menselijke besmettingen zijn vastgesteld, is het onderzoek naar de precieze variant en de eigenschappen van het virus nog niet afgerond. Hoe geruststellend is de huidige situatie zolang essentiële informatie nog ontbreekt? En zijn de autoriteiten voldoende voorbereid om verdere verspreiding te voorkomen? De eerste melding van ongewoon hoge sterfte op een pluimveebedrijf dateert van 15 september. Op 18 september bevestigde het Centraal Laboratorium van het Bureau voor Openbare Gezondheidszorg (BOG) de aanwezigheid van influenza A H5 in pluimveemonsters. Of het om de H5N1-variant gaat, wat de genetische herkomst is en of het virus hoog- of laagpathogeen is, moet nog blijken uit onderzoek door referentielaboratoria in de Verenigde Staten en Brazilië.

Ondertussen is duidelijk geworden dat pluimvee naar andere locaties was verplaatst. Dat maakte aanvullende controles, ruimingen en ontsmettingsmaatregelen noodzakelijk. Volgens minister André Misiekaba van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid zijn tot dusver geen aanwijzingen gevonden voor bevestigde verdere verspreiding buiten de aanvankelijk besmette bedrijfslocatie. Dat is positief, maar wij vragen ons af hoe de besmetting is ontstaan? Wanneer werden de eerste signalen opgemerkt? Hoe snel is na de eerste melding ingegrepen? En welke lessen worden getrokken uit deze situatie om herhaling te voorkomen?

Vogelgriep is geen nieuw verschijnsel. In 1997 werden in Hongkong menselijke besmettingen met H5N1 vastgesteld tijdens een uitbraak onder pluimvee. Sindsdien zijn in verschillende landen menselijke infecties gemeld, voornamelijk na blootstelling aan besmette dieren of hun omgeving. Vanaf 2024 werden in de Verenigde Staten ook uitbraken onder melkvee vastgesteld, waarbij eveneens mensen besmet raakten. Deze ervaringen onderstrepen het belang van snelle detectie, bescherming van werknemers, controle op dierverplaatsingen en samenwerking tussen veterinaire en gezondheidsdiensten. Internationale uitbraken hebben bovendien geleid tot grootschalige ruimingen, handelsbeperkingen en aanzienlijke economische schade. Welke lessen heeft Suriname hieruit getrokken? Zijn de controlemechanismen bij de invoer en het transport van dieren voldoende? Beschikken de betrokken diensten over voldoende personeel, middelen en laboratoriumcapaciteit om snel op nieuwe besmettingen te reageren?

De minister beoordeelt het risico voor de algemene bevolking momenteel als laag. Ook benadrukt hij dat goed gaar pluimveevlees en goed bereide eieren veilig kunnen worden gegeten. Dat is belangrijke informatie voor consumenten. Maar een laag ingeschat risico betekent niet dat alle onzekerheden zijn weggenomen. De negatieve testresultaten gelden voor de onderzochte personen. Ze bewijzen niet dat iedere mogelijke blootstelling is uitgesloten. Evenmin betekent het ontbreken van bevestigde verdere verspreiding dat het risico volledig verdwenen is. Wanneer worden de definitieve laboratoriumresultaten verwacht? Hoe worden mensen die mogelijk aan besmet pluimvee zijn blootgesteld, gevolgd? En op welke wijze worden pluimveehouders en werknemers geïnformeerd over de maatregelen die zij moeten nemen? De overheid moet niet alleen melden dat de situatie wordt gevolgd, maar ook duidelijk maken wat die controle inhoudt, welke resultaten zij oplevert en hoe snel wordt gehandeld wanneer nieuwe besmettingen worden ontdekt.

De bestrijding van vogelgriep vereist meer dan het ruimen van besmette dieren en het ontsmetten van bedrijven. Er is een sluitende samenwerking nodig tussen de veterinaire dienst, de gezondheidsautoriteiten, de douane en de pluimveesector. Pluimveehouders moeten ongebruikelijke sterfte onmiddellijk melden en voorkomen dat zieke dieren worden verplaatst of verkocht. De overheid moet op haar beurt zorgen voor effectieve controles, duidelijke protocollen en voldoende capaciteit om naleving af te dwingen.

De belangrijkste vraag is daarom niet uitsluitend of er al mensen besmet zijn geraakt, maar ook of Suriname voldoende voorbereid is op verdere verspreiding. Moeten we wachten tot menselijke besmettingen ontstaan voordat we de aanpak kritisch evalueren? Of is deze uitbraak juist aanleiding om eventuele tekortkomingen in preventie, toezicht en communicatie tijdig aan te pakken? Dat er tot nu toe geen menselijke besmettingen zijn vastgesteld, is reden tot opluchting. Maar zolang belangrijke onderzoeksresultaten ontbreken, blijven waakzaamheid, transparantie en daadkracht noodzakelijk. Bij de bescherming van de volksgezondheid is voorkomen niet alleen beter dan genezen; het voorkomt ook dat een beheersbaar probleem uitgroeit tot een veel grotere crisis.