De rol van de accountant gaat verder dan het controleren van financiële cijfers en het naleven van regels. In een samenleving waarin artificiële intelligentie (AI), digitalisering en financiële criminaliteit steeds meer invloed hebben, wordt van accountants verwacht, dat zij risico’s tijdig herkennen en bijdragen aan betrouwbare informatie en integere besluitvorming. Dat stelt dr. Eric Mantelaers, onderzoeker, register- en openbaar accountant uit Nederland, die op 20 en 22 oktober aan de Faculteit der Maatschappijwetenschappen van de Anton de Kom Universiteit van Suriname, de masterclass ‘Accountancy beyond Compliance’, zal verzorgen.

Tijdens de masterclass zal Mantelaers ingaan op de veranderende positie van de accountant en de vraag, hoe het beroep meer maatschappelijke waarde kan leveren dan het uitsluitend controleren van de naleving van voorschriften.

“De accountant van de toekomst is bovenal een hoeder van vertrouwen”, stelt Mantelaers. Volgens hem hebben organisaties, overheden en burgers behoefte aan betrouwbare informatie, integere besluitvorming en deskundigen die risico’s kunnen signaleren voordat problemen ontstaan.

Kennis van AI noodzakelijk

Een belangrijk onderdeel van de masterclass is de toepassing van nieuwe technologieën en AI binnen de accountancy. Mantelaers waarschuwt ervoor dat verschillende technieken te gemakkelijk onder de noemer AI worden geplaatst. Hij wijst daarbij op verschillen tussen bedrijfsregels, machine learning, large language models en andere vormen van automatisering.

Accountants moeten volgens hem begrijpen, hoe digitale systemen tot bepaalde uitkomsten komen, welke gegevens daarbij worden gebruikt en in hoeverre menselijke besluitvorming een rol speelt. Die kennis is noodzakelijk om de betrouwbaarheid van systemen te beoordelen en mogelijke risico’s en tekortkomingen in de beheersing ervan vast te stellen.

De opkomst van technologie betekent volgens Martelaers niet, dat de deskundigheid van de accountant minder belangrijk wordt. Integendeel, de ontwikkelingen vragen om aanvullende kennis van data, technologie en de risico’s die daarmee gepaard gaan.

Financiële criminaliteit

Ook financiële criminaliteit zal aan bod komen. Fraude, corruptie, witwassen en georganiseerde criminaliteit hebben volgens Mantelaers gevolgen die verder reiken dan individuele organisaties. Accountants kunnen door hun kennis van financiële processen en hun vermogen om afwijkende patronen te herkennen, een rol spelen bij het signaleren van risico’s.

Data-analyse, moderne technologie en internationale samenwerking kunnen daarbij ondersteunende instrumenten zijn. Tegelijkertijd vraagt de snelle digitalisering om voldoende kennis van veranderende wet- en regelgeving, onder meer op het gebied van gegevensbescherming, AI en elektronische facturatie. De ontwikkelingen stellen ook eisen aan het onderwijs. Toekomstige accountants moeten niet alleen financiële vraagstukken kunnen beoordelen, maar ook inzicht hebben in technologische ontwikkelingen, governance en maatschappelijke risico’s.

Surinaamse praktijk

Mantelaers is naast zijn werkzaamheden in Nederland, betrokken bij de verdere ontwikkeling van de Master Accountancy aan de Anton de Kom Universiteit. Samen met de Faculteit der Maatschappijwetenschappen, werkt hij mee aan de heraccreditatie en inhoudelijke vernieuwing van de opleiding.

De opleiding moet volgens Mantelaers, aansluiten bij zowel internationale ontwikkelingen als de behoeften van het Surinaamse werkveld. De thema’s die tijdens de masterclass worden behandeld, moeten daarom ook een plaats krijgen in de verdere ontwikkeling van het onderwijs. De centrale vraag is volgens Mantelaers niet uitsluitend of een accountant aan alle formele verplichtingen heeft voldaan, maar ook welke bijdrage het beroep levert aan betrouwbare organisaties en een weerbare samenleving.