Inheemse en tribale leiders:

Fiti Makandra, het overlegorgaan van inheems en Marrongrootopperhoofden, de Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname (VIDS) en de Federatie van Paraplantages (FPP), heeft de excuses en het verzoek om vergiffenis van koning Willem-Alexander volledig aanvaard. Tegelijk stellen zij dat excuses alleen niet volstaan en roepen zij op tot een grootschalig, door Nederland gefinancierd herstel- en helingsprogramma. In een officiële verklaring die vandaag is verspreid, reageren de leiders op het bezoek van de koning en koningin Máxima aan Suriname op 1 december. Tijdens dat bezoek sprak de koning persoonlijk met een delegatie van Fiti Makandra, onder wie diverse granmans en voorzitters Wilgo Ommen (FPP) en Muriel Fernandes (VIDS). “Wij accepteren de excuses en het verzoek om vergiffenis in de volle overtuiging dat de koning zonder enige vorm van patronage, met een rein geweten, oprecht en daadwerkelijk wil meewerken aan verzoening, heling en herstel”, aldus de verklaring.

Excuses op Surinaamse bodem gewaardeerd

De leiders spreken van “oprechte moed” dat Willem-Alexander de in 2023 in Nederland uitgesproken excuses op 1 december jongstleden, nogmaals en op Surinaamse bodem heeft herhaald, precies zoals Fiti Makandra in een brief van augustus 2025 had voorgesteld. Voorzitter Wilgo Ommen noemt de erkenning dat slavernij een misdaad tegen de menselijkheid was “van grote betekenis” voor zowel de nazaten van tot slaaf gemaakten als voor de inheemse volken.

‘Excuses zijn pas het begin’

Tegelijk benadrukken de leiders dat het proces “na de komma”, nu moet beginnen. Ze eisen dat Nederland, uitgaande van de “moreel-ethische plicht” die op de staat rust, samen met Suriname een gestructureerd herstelprogramma opstelt op gebieden als:

• traumaverwerking en geestelijke gezondheidszorg
• onderwijs en huisvesting
• infrastructuur en waterbeheersing
• milieuherstel
• economische ontwikkeling en ondernemerschap
• wettelijke erkenning van collectieve rechten van inheemse en tribale volken.

Granman Jimmy Toeroemang (Trio) benadrukt dat de gevolgen van koloniale landroof tot op de dag van vandaag voortduren: “Wij zijn achtergelaten met een onnatuurlijke situatie waarbij we via westerse rechters moeten terugvragen wat historisch en spiritueel altijd van ons was.”

Surinaams team met Nederlandse steun

Fiti Makandra zegt zich volledig in te zullen zetten voor de oprichting van een Surinaams team – met wetenschappelijke en financiële steun uit Nederland – dat het herstelprogramma concreet gaat uitwerken en uitvoeren. “Het vragen om excuses en vergiffenis alleen is niet voldoende”, stellen de leiders.

“Wij willen samen met de koning en president Simons werken aan de voltooiing van het proces van bevrijding en emancipatie van Inheemsen en Afro-Surinamers.” De verklaring is ondertekend door zeven granmans van de Marrongemeenschappen (Saamaka, Kwinti, Aluku, Matawai, Paamaka, Trio en Wayana), de voorzitter van VIDS en de voorzitter van de Federatie van Paraplantages.

Tot op heden heeft het Nederlandse ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties nog niet inhoudelijk niet gereageerd op de oproep tot een gezamenlijk herstelprogramma.