Met het aantreden van een nieuwe regering in juli 2025, staat Suriname voor een urgente nationale opdracht: de modernisering van de gezondheidszorg. Volgens de Vereniging van Economisten in Suriname (VES), is de situatie nijpend, niet alleen vanwege de structurele tekortkomingen in het zorgsysteem, maar ook omdat de kosten van de gezondheidszorg, een steeds groter beslag leggen op de schaarse middelen van de staat.

De VES heeft samen met het Burger Initiatief voor Participatie en Goed Bestuur (BINI), een grondige analyse uitgevoerd van de verkiezingsprogramma’s van onder meer de NDP, NPS, ABOP, BEP, A20 en de PL. In het bijzonder werd gekeken naar de economisch-financiële onderbouwing van de plannen voor de zorgsector.

De conclusie: de meeste partijprogramma’s blijven steken in algemeenheden en missen realistische beleidsmaatregelen, financiële inschattingen en structurele vernieuwing.

Algemene intenties, weinig uitvoerbaarheid

Hoewel vrijwel alle partijen het belang van toegankelijke en kwalitatieve zorg onderstrepen, worden er nauwelijks concrete maatregelen geformuleerd. Uitspraken als “gezondheidszorg is een mensenrecht” of “er moeten meer huisarts-spoedposten komen”, blijven volgens de VES, loze kreten zonder beleidsmatige vertaling.

“Er is geen sprake van beleid als men roept dat de verpleging beter betaald moet worden om de brain drain te stoppen, terwijl het fundamentele zorgmodel onaangetast blijft”, stelt de VES.

Verouderd zorgmodel, gebrekkige integratie

Opvallend is dat alle partijen vasthouden aan de klassieke driedeling in primaire, secundaire en tertiaire zorg, ondanks brede internationale consensus dat dit model niet meer aansluit bij de actuele zorgvraag. Een geïntegreerde benadering, waarbij diagnostiek, behandeling, preventie en nazorg via zogenaamde zorgstraten verlopen, ontbreekt volledig. Ook preventie blijft in de meeste programma’s een modewoord zonder functionele inbedding in het zorgproces.

Geen cijfers, geen kostenramingen

Een ander pijnlijk gemis is de afwezigheid van kwantitatieve gegevens. Geen van de partijen presenteert cijfers over verwachte patiëntenstromen, ziekteprevalentie of zorgdruk. Hierdoor ontbreekt een feitelijke basis voor beleidsontwikkeling.

De VES stelt ook, dat geen enkel programma kosteninschattingen bevat, laat staan voorstellen voor financiering. “Algemene uitspraken als ‘er moet meer geld naar de zorg’ zijn betekenisloos, zolang de huidige besteding inefficiënt en scheef is”, aldus de economen.

Zelfs grote zorginstellingen zoals het AZP en vakorganisaties als de VMS en SRC, beschikken volgens de VES, niet over betrouwbare financiële data.

Traditionele geneeskunst: een unieke aanvulling?

Opvallend is dat partijen als de ABOP, A20 en de BEP pleiten voor opname van traditionele geneeswijzen in het zorgaanbod. De VES noemt dit een waardevolle toevoeging, mits de kwaliteit en veiligheid daarvan aantoonbaar gewaarborgd worden.

VES presenteert 10-stappenplan

Als tegengewicht voor het gebrek aan visie bij de partijen, presenteert de VES een eigen 10-stappenplan, tot stand gekomen met medisch, bestuurlijk en economisch expertise.

De kernpunten zijn onder meer:

• Invoering van zorgstraten voor de tien meest voorkomende ziektebeelden;
• koppeling van preventie aan diagnose en behandeling;
• verplichte kwaliteitsrapportages en financiële transparantie;
• verzelfstandiging van overheidsziekenhuizen;
• stimulering van private investeringen en prestatiegerichte beloning van zorgverleners.

Een opvallend voorstel is het afschaffen van de numerus fixus bij medische opleidingen, evenals het toelaten van buitenlandse BIG-geregistreerde specialisten met een medische PSA-kaart.

‘Ó kenki a systeem’: belofte wordt lakmoesproef

Voor de eerste vrouwelijke president van Suriname, die tevens arts is, vormt de aankomende regeerperiode een kans om haar belofte – “Ó kenki a systeem” – waar te maken. Het 10-stappenplan biedt volgens de VES, een onderbouwde en pragmatische leidraad om het verouderde zorgsysteem ingrijpend te vernieuwen.