De Surinaamse gezondheidszorg bevindt zich op een cruciaal keerpunt. Dat zegt de minister van Volksgezondheid, Amar Ramadhin, in een interview met Kaori Media, waarin hij openhartig spreekt over de uitdagingen, hervormingen en ambities van zijn ministerie. “Toen we in juli 2020 aantraden, zaten we midden in de coronapandemie, met een instortende infrastructuur, nijpende medicijntekorten en een zorgsysteem dat financieel op de rand van de afgrond stond”, aldus Ramadhin.

Zorgsysteem onder druk

Al vóór de pandemie kampte Suriname met grote structurele problemen binnen de gezondheidszorg. “Ons zorgsysteem is sociaal van aard sinds de onafhankelijkheid in 1975, maar mist een stabiel en wettelijk verankerd financieringsmodel”, verduidelijkte Ramadhin. ‘’De wet die sinds 2014 verplicht stelt dat elke burger een zorgverzekering moet hebben, is in de praktijk nooit volledig uitgevoerd.

Hierdoor blijft naar schatting een vijfde van de bevolking, zo’n 150.000 mensen, onverzekerd. Dit leidt tot een overbelasting van ziekenhuizen, hogere kosten en oplopende schulden.’’ Toen de huidige regering aantrad, werd volgens de minister, een zorgschuld van 65 miljoen US-dollar aangetroffen. “Er waren openstaande rekeningen bij medicijnleveranciers, waaronder 5,5 miljoen dollar aan schulden bij farmaceutische distributeurs en nog eens 5 miljoen aan een laboratoriumleverancier uit Curaçao. Daardoor konden basale bloedonderzoeken en medicijnvoorraden niet worden gegarandeerd.”

Chronische ziekten zorgen voor hoge kosten

‘’Een ander groeiend probleem is de toename van chronische aandoeningen. Maar liefst 73 procent van de sterfgevallen in Suriname houdt direct of indirect verband met niet-overdraagbare ziekten zoals diabetes, hypertensie, hartfalen en nierziekten”, zei Ramadhin. Alleen al diabetes treft 13 procent van de bevolking en brengt hoge kosten met zich mee. De uitgaven voor hemodialyse worden dit jaar geschat op 10 miljoen dollar. Om dit tij te keren, introduceerde het ministerie in 2022 het HEARTS-programma van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Hiermee wordt gewerkt aan vroegtijdige detectie van onder meer diabetes en hypertensie (hoge bloeddruk) op het niveau van eerstelijnszorg, via gestandaardiseerde protocollen voor artsen en verpleegkundigen. “Preventie is cruciaal. Deze ziekten zijn sluipmoordenaars, en bij jonge volwassenen nemen de cijfers zorgwekkend toe.”

Zorg kampt met brain drain

De coronapandemie heeft de uitstroom van zorgpersoneel verder versneld, waardoor Suriname met brain drain kampt “Er is sprake van actieve rekrutering van onze verpleegkundigen en specialisten door landen als Nederland, België en de ABC-eilanden. Onze mensen zijn goed opgeleid, spreken Nederlands, en passen cultureel snel in. Dat maakt hen aantrekkelijk voor het buitenland, maar het is een verlies voor ons”, benadrukt de minister. Cruciale afdelingen zoals de Spoed Eisende Hulp, Intensive Care, en Operatiekamers, maar ook dialysecentra, kampen met personeelstekorten door deze uitstroom. “Zelfs met goede apparatuur kunnen afdelingen niet functioneren zonder deskundig personeel”, stelde Ramadhin. Om dit tegen te gaan, worden extra toelages toegekend en worden opleidingsmogelijkheden uitgebreid in samenwerking met ziekenhuizen.

Digitale sprong vooruit

Een van de belangrijkste vernieuwingen binnen de sector is de digitalisering van het zorgsysteem. Met financiering van de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank (IDB) wordt gewerkt aan de invoering van elektronische patiëntendossiers (EHR) en een nationaal Health Information Exchange Platform. “We zijn begonnen in de eerstelijnszorg en willen tegen 2025 alle huisartsenposten aangesloten hebben. Daarna volgen ziekenhuizen, laboratoria en radiologische diensten.” Volgens Ramadhin zal digitalisering zorgen voor betere doorverwijzingen, snellere uitslagen en een databank voor volksgezondheid en epidemiologie. “Het vermindert de papierlast en versnelt de besluitvorming, wat essentieel is in noodsituaties.”

Elimineren malaria als voorbeeld van volharding

Op het gebied van infectieziekten kan Suriname een grote overwinning noteren: malaria is officieel uitgebannen. In november 2023 was het precies drie jaar geleden dat de laatste lokale transmissie werd vastgesteld.

De WHO heeft reeds een audit uitgevoerd en Suriname verwacht binnenkort een officiële certificering als ‘malaria-vrij land’. “Dat is geen toeval, maar het resultaat van jarenlang beleid”, aldus Ramadhin. Met de introductie van de MALA-kit – een zelftest met behandelgids voor mensen in afgelegen gebieden – wist Suriname het tij te keren, vooral onder mobiele populaties zoals goudzoekers. De erkenning als Malaria Champion of the Americas in 2010, 2016 en 2018, onderstreept die prestatie.

Nieuwe investeringen in infrastructuur

Er is de afgelopen jaren fors geïnvesteerd in medische infrastructuur, zowel in apparatuur als in renovaties. “We hebben zo’n 65 miljoen dollar geïnvesteerd, onder andere in nieuwe CT-scanners, modernisering van operatiekamers, niersteenvergruizers en microbiologische laboratoria.

Ook ’s Lands Hospitaal ondergaat een grootschalige renovatie.” Het Academisch Ziekenhuis Paramaribo (AZP), dat 75 procent van de bevolking bedient, krijgt nieuwe hartchirurgische apparatuur en er zijn stappen gezet om een transplantatie-unit op te zetten. In samenwerking met het Amsterdam UMC zijn reeds 28 niertransplantaties uitgevoerd in de afgelopen drie jaar. “We zijn bezig met de wettelijke kaders om transplantatiezorg structureel te verankeren.”

Zorg voor expats en regionale patiënten

Naast de eigen bevolking bedient Suriname ook patiënten uit Frans-Guyana en Guyana, vooral voor oncologie, hart- en neurochirurgie. “We hebben een radiotherapiekliniek die regionaal erkend is, met up-to-date lineaire versnellers.

Ook voor hersenoperaties en kindercardiologie is er een grensoverschrijdende vraag.” Expats die betrokken zijn bij de opkomende olie- en gasindustrie kunnen eveneens rekenen op adequate medische zorg. Internationale bedrijven hebben al samenwerkingsverbanden met ziekenhuizen, onder andere voor de medische ondersteuning van hun personeel.

Gezondheidszorg en de olie-industrie

Met de verwachte groei van de olie- en gassector, vooral tegen 2028, anticipeert het ministerie op een verhoogde vraag naar medische diensten. Ramadhin ziet hierin kansen. “De sector zal ook in gezondheidszorg moeten investeren. Er zijn al overeenkomsten getekend met het AZP en andere instellingen.

Dit biedt mogelijkheden voor financiering en capaciteitsuitbreiding.”

Ook op het vlak van Public-Private Partnership (PPP) ontstaan kansen. Zo is de MRI-kliniek bij het AZP al vijftien jaar succesvol operationeel als PPP, waarbij ook onverzekerde patiënten, een scan kunnen laten maken. “We willen meer van dit soort modellen aanmoedigen.”

Blik op de toekomst

Ramadhin sluit af met een duidelijke boodschap: “Gezondheid is de basis van economische ontwikkeling. Ondanks alle moeilijkheden blijven we investeren in mensen, middelen en structuren. Er liggen kansen, en we zijn bereid om samen te werken met investeerders die willen bijdragen aan een sterke, toegankelijke gezondheidszorg in Suriname.”